اردبیل - خانه تاریخی رضازاده،

 

 

اردبیل با مساحتی بالغ بر 249817 هکتار و جمعیتی بیش از 507845 نفر، بزرگترین شهر استان است، اردبیل از سطح دریا 1260 متر ارتفاع دارد و آب و هوای آن در تابستان خنک و در زمستان سرد است. بسیاری از مسافران و میهمانان اردبیل، این شهر را جامع الشرایط قاره ای نامیده اند، چرا که اکثر شرایط اقلیمی کشور را در خود دارد، اگر از اردبیل و مرکز این شهرستان به فاصله 15 کیلومتر به طرف شرق بروید به جنگل های فندقلو می رسید، و اگر به فاصله 50 دقیقه به طرف شمال بروید دشت به معنای واقعی شروع می شود. از مرکز شهر تا ارتفاعات سبلان تنها 15 دقیقه فاصله است. کوتاهترین مرز میان کوه و دشت و جنگل و دریا نیز در اردبیل است، و شاید به همین دلایل است که نام دیگر اردبیل بهشت زمین گذاشته اند.

 

 

 

 

 

اردبیل به شهرت خود در میهمان نوازی می بالد، امسال نیز مردمانش مقدمتان را با گل پذیرا و دعای خیرشان نیز بدرقه راهتان خواهد بود.

اگر از گیلان به سمت اردبیل بیائید پس از پشت سرگذاشتن گردنۀ بسیاربسیار زیبای حیران که در نوع خود واقعاً بی نظیر است وارد شهری می شوید که چون مردمانش طراوت و عطر زندگی دارد.

در سفر به این شهر و هنگام خرید سوغات عسل اگر به مغازه های عسل فروشی که صاحبانش پیرمردان خنده رو باشند وارد شوید با نوک چاقو به شما تکه ای عسل تعارف می کنند و می گویند:

"بوبالدان وره جیئم" (یعنی از این عسل خواهم داد) و این همان لهجه شیرین ترکی است.

 

 

 

 

 

 

 

 

اگر اهل طبیعت باشید دامنه های کوه سبلان با قله ای زیبا و سر به فلک کشیده و همیشه برفی در امتداد غرب این شهرستان با غرور خودنمایی می کند و قله زیبا و دریاچه ای نیز به فراز آن با ارتفاع 4811 متر شما را به سوی خود فرا می خواند، شهرستان اردبیل دارای مکانهای تاریخی و تفریحی بسیاری است که برای دیدن آنها می توانید بدون آنکه خسته شوید چندین روز وقت بگذارید، چرا که دیدن آنها برای مسافرین جالب و بیادماندنی خواهد بود. در مجموعه تاریخی بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی میتوان به آرامگاه عارف شهید ایرانی، شیخ صفی الدین اردبیلی، شاه اسماعیل اول، صدرالدین موسی بانی بقعه و سلطان حیدر پدر شاه اسماعیل و موزه چینی خانه با بنای بسیار زیبای آن و سایر مجموعه های این بنای تاریخی دورۀ صفوی اشاره کرد.

          اگر می خواهید مسافتی را در گذشته سیر کنید و در عمق خیال خود صدای طنین آب در حمام تاریخی را بشنوید و مشاهده کنید شما را به تماشای موزه مردم شناسی (حمام آقانقی) و برای رفع خستگی و شاید صرف غذای سنتی و چای دارچینی به رستوران سنتی(حمام تاریخی ابراهیم آباد) میبریم. در بخش مرکزی شهر میتوان به مسجد تاریخی جمعه مسجد متعلق به دورۀ سلجوقی ، خانه های تاریخی رضازاده، میرفتاحی، ارشادی، و پل های تاریخی هفت چشمه، یعقوبیه، سیدآباد اشاره کرد. در بخش تفریحی شما را به دیدن مجموعه تفریحی دریاچه شورابیل و شکوفه های گیلاس را در منطقه دربند هیر در 20 کیلومتری اردبیل، آبشار سردابه و دشت لاله های قرمز و چشمه های گوارا را در منطقه ییلاقی سبلان دعوت می کنیم. و اما بازار به دورۀ صفویه می رسد، بازار اردبیل علاوه بر راسته اصلی چندین سوق است و چندین کاروانسرا، مسجد، حمام و مدرسه است و ازنظر اقتصادی از جایگاه ویژه ای در اردبیل برخوردار است. مسافری نیست که به اردبیل بیاید و از چشمه ها، آبگرم ها و آبدرمانیهای متنوع سرعین برخوردار نباشد.

          از سوغات اردبیل می توان عسل بهاره سبلان، سرشیر، کره طبیعی، پنیر و حلوای سنتی نام برد.

 

 

 

 

 

 

اردبیل شهر تاریخ و طبیعت

اردبیل بهترین فرصت برای سفر به این شهر و دیدنیهای تاریخی و طبیعت بکر آن است از شمال که می گذریم و از آستارا و گردنۀ حیران، کوه زیبا و سر به فلک کشیده و پوشیده از برف که دورنمای آنرا از دیگر شهرهای ایران عزیز جدا می سازد، اردبیل شهر دین و تاریخ در شمال غرب ایران که تاریخ بیشماری را در خود جای داده است، مردم مهربان ومهمان نواز اردبیل نیز از ابتدای سال به مانند سالهای گذشته میزبان مهمانان و چشم انتظار گردشگران بوده تا در محیطی سرشار از مهر و محبت و با غذاهای لذیذ خود و نیز با محصولات مختص خود (عسل دامنۀ سبلان ، حلوای سیاه، آش دوغ و سایر غذاهای لذیذ محلی) پذیرائی کنند.

اگر به اردبیل سفر کردید، حتماً از مجموعه بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی مربوط به دوره صفوی و از موزه چینی خانه و اشیاء باارزش آن دیدن کنید و به بقعه شیخ جبرائیل جدشاه اسماعیل صفوی هم سربزنید، صفویان در این شهر آثار دیگری نیز به جای گذاشته اند، مانند پلهای تاریخی، هفت چشمه، یعقوبیه، ابراهیم آباد، سیدآباد و ... مجموعه بازار تاریخی اردبیل ، دیدن مسجدجمعه اردبیل(دوره سلجوقی) خالی از لطف نیست. خانه تاریخی ابراهیمی، خانه تاریخی ارشادی، خانه تاریخی رضازاده هم اماکن تاریخی دیدنی است و از موزه مردم شناسی شهر و موزه های مشگین شهر، خلخال هم دیدن بفرمائید. بعد از دیدن آثار تاریخی آن اوقات خود را با دیدار از مجتمع تفریحی و توریستی دریاچه شورابیل به هنگام غروب و شب پر نمائید. مطمئناً از لذت وافر آن کامیاب خواهید شد.

به شهر توریستی سرعین ، مشکین شهر، خلخال، نمین و شهرهای دیگر هم سری بزنید. در شهر توریستی سرعین ضمناً از آبگرمهای معدنی گاومیش گلی، ساری سو، قهوه سویی، قره سو،ژنرال و پهنلو استفاده نموده و از امکانات مجتمع آبدرمانی سبلان که از مجهزترین مجتمع های آبدرمانی کشور است بهره مند گردید، شهر توریستی سرعین با آب و هوای بسیار دلپذیر با بیش از 40 هتل و هتل آپارتمان و بیش از 120 مهمانپذیر و مسافرخانه برای هر نوع سلیقه و بودجه برای اقامت هموطنان عزیز مهیا میباشد، پیست اسکی آلوارس هم یادتان نرود حتی در وسط تابستان نیز حتماً لباس گرم در این مکان به همراه داشته باشید، اگر به شهرستان مشگین شهر رفتید از مقبره شیـخ حیدر مربوط را به دوره صفوی قلعه کهنه،

 

 

 

 

 

قلعه قهقهه و موزه مشگین شهر دیدن فرمائید و اگر خواستید به جنوب استان بروید از شهرستان خلخال که دارای مناطق بدیع و زیبای کوهستانی و طبیعت بکر آن با تنوع و پراکندگی زیبایی های طبیعی، گویی بهشت گمشده در دل طبیعت است.

سراغ درۀ مشگول- آق داغ- گردنۀ الماس، پل پردیس و چشمه بسیار زیبای ازناو و غارهای یدی دام و یخگان رفته و دیدن آنها خالی از لطف نیست. در شهر نمین در کنار جاده حیرت انگیز حیران منطقه ای موسوم به جنگل فندقلو که فندق زار وسیعی که در نوع خود بی نظیر است ساعاتی را در کنار خانواده و دوستان سپری کردن در آن منطقه برای عمری خاطره انگیز خواهد بود و چنانچه اهل کوه و کوهنوردی نیز هستید، ارتفاعات قله سبلان که با گذر از ییلاقهای زمردین به دریاچه کوچک و زیبا می رسد به علاقمندان خود خیرمقدم می گوید.

با این همه توصیف اداره کل میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری استان اردبیل و سایر ارگانهای اجرائی، امکاناتی برای رفاه حال شما گردشگران فراهم کرده اند.

 

بنای تاریخی صارم السلطنه شهر نمین و موزه مردم شناسی آن شهرستان

 

 

این بنا در میدان اصلی شهر نمین واقع شده و در ضلع غربی این میدان شاید بتوان هنوز قدمت این بنا را از روی شاخصه های منحصر بفرد آن سنجید، بنای قدیمی به عنوان الگویی از بناهای دورۀ قاجاریه با نمای آجری که چشم ها را به سوی خود جلب می کند، بنای قدیمی به سبک معماری دورۀ قاجاریه که در سال 1240 توسط یک معمار روس ساخته شده و زمانی منزل مسکونی میرکاظم خان صارمی از قوانین منطقه و والی نمین بوده است.

ساکن بعدی این بنا ژاندارمری مستقر در نمین بوده، بهرحال این بنا صارم السلطنه نام دارد.

این بنا بعد از عملیات احیاء و بازسازی بصورت مکان فرهنگی (موزه مردم شناسی شهرستان نمین) مورد بهره برداری قرار گرفته است.

 

 

بقعه سیدامین الدین جبرائیل در روستای شیخ کلخوران اردبیل

 

 

بقعه سیدامین جبرائیل پدر شیخ صفی الدین اردبیلی و جد سلاطین صفوی در کلخوران در 3 کیلومتری اردبیل قرار دارد که به شیخ کلخوران مشهور است. بنای بقعه مربوط به اوایل قرن دهم هجری قمری است. این بنا در محوطه مشجری به ابعاد 150* 200 متر قرار دارد که مقبرۀ سیدامین الدین جبرائیل بصورت هشت ضلعی  در وسط باغ قرار گرفته است. قسمتی از نمای بنا در پای کار از سنگهای منتظم بوده که روی آنها دیوارهای جانبی بقعه از آجر ساخته شده است. در نمای بیرونی بقعه از تزئینات کاشی هم بصورت تلفیقی استفاده شده است.

در ورودی بقعه در زیر یک ایوان قرار گرفته که دارای تذهیب کاشی است، بیت زیر در بالای در ورودی نقش بسته است:

هرکسی کو به ادب دست برین در ننهد                                   بی شک از پای درآید به یقین سربنهد

در جناحین در ورودی نقش یک شیر و یک پلنگ نقاشی شده است که با زنجیر بسته شده است.

سبک نقاشی مربوط به دوره صفوی است، داخل رواق بقعه دارای گچبری و مقرنس کاری بسیار ظریف و زیبایی است. سقف رواق دارای گچبری است که با رنگهای طلایی و آبی دارای اسلیمهای زیبا و گلهای شاه عباسی است که حاکی از آرامش معنویت محیط و مکان بقعه است. دیوارهای جانبی رواق دارای کاشیکاری معرق و در بعضی از قسمتها از کاشیهای اصیل هشت ضلعی استفاده شده است. درب ورودی بقعه از چوب جنگلی ساخته شده که روی آن اشکال بصورت لوزی و شش ضلعی نقش بسته و در حواشی لنگه دربها، اشعاری بصورت برجسته کار شده است.

سایر مقابر موجود در بقعه شیخ کلخوران :

-مقبره عوض الخواص پسر فیروزشاه زرین کلاه ( از شخصیت های برجسته دوره صفوی)

- مقبره سیدمحمداعرابی (جد پانزدهم شیخ صفی الدین اردبیلی)

- مقبره سیدحمزه ( از فرزندان امام موسی کاظم علیه السلام)

 

کدام علم عبادت است؟

 

مفهوم عبادت

     عبادت، نهایت تذلل و کوچکی است و تنها کسی شایسته چنین عبادتی است که نهایت تفضل و بخشش را داشته باشد و او جز خداوند، کسی نیست.(مفردات الفاظ قرآن کریم، راغب اصفهانی، ص542،«عبد».)

     این معنا می تواند به اشکال مختلف خود را نشان دهد. از این رو هر کسی هر کاری را اگر به قصد تقرب الهی انجام دهد و در برابر خداوند خود را کوچک شمارد، عمل عبادی انجام داده است.

     انسان با انجام اعمال عبادی می کوشد تا به سوی خداوند تقرب یابد. این اعمال که از آن به اعمال صالح یاد می شود زمانی معنا و مفهوم عبادی می یابد که همراه با نیت و قصد تقرب باشد. از این رو عمل مقبول به عملی گفته می شود که دارای نیت و قصد تقرب به خداوند باشد و از کارها و اعمالی باشد که شایسته و مقبول خداوند است.

     انسان با نیت صادق و اعمال صالح است که می تواند رضایت خداوند را به دست آورد و با فعلیت بخشی صفات کمالی نهفته در ذات خویش، خود را به صفات الهی نزدیک سازد و متصف به تأله شود. متاله کسی است که خود را به صفات الهی آراسته و از عیوب و نقایص رهایی یافته است.

     خداوند در آیاتی چون 35 سوره ماده و 57 سوره فرقان و 19 سوره مزمل و 19 سوره علق و مانند آن از مردم می خواهد تا برای تقرب به خداوند تلاش کنند. در همین آیات و آیات دیگر راه تقرب جویی و متاله شدن را در امور عبادی می داند.

     آن گاه خداوند در آیاتی دیگر از قرآن اعملی چون ادب و احترام در معاشرت با اهل ایمان را مایه نیل به مقام قرب الهی برمی شمارد (مجادله آیه 11 و المیزان، ج19 ص 188 ذیل آیه) و در آیه 16 سوره هود استغفار را به عنوان راهی دیگر و در آیه 57 سوره اسراء امید به رحمت الهی و در آیه 3 و 4 سوره انفال، انفاق خالصانه و در آیه 35 سوره مائده جهاد در راه خدا و در آیات دیگر، امور دیگری را به عنوان علل و عوامل تقرب جویی به خداوند معرفی می کند.

     آیه 61 سوره هود در یک کلمه هر عمل عبادی را عامل تقرب معرفی می کند و آیات 162 و 163 تبیین می کند که انسان با هر کاری که رضایت خداوندی در آن است می تواند به وی تقرب جوید و از این مقام بهره مند شود و از آثار آن سود برد.

     این گونه است که مطلق علم و آگاهی به عنوان عامل تقرب و عبادت مطرح می شود و خداوند در آیه 11 سوره مجادله از مردم می خواهد تا با علم جویی، آهنگ تقرب را شتاب آمیزتر از پیش در پیش گیرند.

     در حوزه عمل نیز نه تنها اموری چون انفاق و احسان و نماز و روزه و جهاد و خمس و زکات و مانند آن، عبادت تلقی و تعریف می شود، بلکه چنان که از آیه 61 سوره هود می توان دریافت، عمل عبادی و تقربی از نظر قرآن آبادانی زمین است که نیازمند علوم گوناگون و اعمال و کارهای متنوع و مختلف است.

     خداوند در این آیه به روشنی تبیین می کند که آبادانی زمین و تمدن سازی یکی از ماموریت ها و مسئولیت های اصلی بشر در زمین است؛ زیرا فلسفه آفرینش انسان، خلافت الهی از راه متاله شدن و متصف شدن به صفات الهی است که به شکل ربوبیت عبودی ظهور و بروز می کند. عبودیت ربوبی و ربوبیت عبودی مقتضای آن است که بشر در رساندن همه چیزهایی که مسخر وی می باشند به کمال، تلاش کند و در مقام پروردگاری طولی قرار گیرد و کمال را برای همه چیز فراهم آورد.

     برپایه این آیه و آیات دیگر می توان این مطلب را برداشت کرد که انجام ماموریت و مسئولیت بشر، عامل رضایتمندی و خشنودی خداوند و در نتیجه تقرب به وی می باشد. بنابراین می توان گفت که هر دانش و کاری که بتواند این مهم را به سرانجام برساند به عنوان عامل عبادی و تقربی شناخته می شود.

علوم عبادی

     از مطلب پیش گفته به سادگی می توان این برداشت را ارائه کرد که همه علوم می تواند به عنوان عامل تقرب و امری عبادی شناخته شود و تنها معیار سنجش داوری، نیت و قصدی است که از علم و کار درنظر گرفته شود. به این معنا که اگر دانشی به قصد و نیت خشنودی خداوند تحصیل شود، دانشی عبادی است؛ زیرا انسان با این دانش می خواهد تا در نقش ربوبی و خلافت الهی وارد شود و به ماموریت خود در زمین جهت آبادانی آن و موجودات هستی اقدام کند.

     اگر بخواهیم در یک کلمه بدانیم که چه علم و دانشی عبادت شمرده می شود باید به این نکته توجه کنیم که از نظر قرآن هر علم و دانشی می تواند مفید و یا زیانبار باشد؛ زیرا عامل در سودمندی و زیانباری هر علم و دانشی تنها نیت و قصدی است که موردنظر شخصی می باشد. اگر شخص هر علم و دانشی را به نیت تقرب به خداوند و انجام مسئولیت ها و ماموریت های بشر در زمین ازجمله آبادانی و تمدن سازی انجام دهد، به عنوان علوم معرفتی و عبادی شناخته می شود و آثار عبادت بر آن بار می شود.

     خداوند در آیه 122 سوره توبه و نیز 66 سوره کهف و دیگر آیات این سوره که به مساله ذوالقرنین پرداخته، به روشنی تبیین می کند که اگر نیت و قصد بشر از تعلم و تفقه معارف دین و یا سیر و سفر و یا هر کار دیگری، انجام ماموریت الهی و تقرب به وی باشد آن امر عبادی شمرده می شود.

تمدن سازی و علوم مختلف

     اگر یکی از ماموریت های اصلی و فلسفه آفرینش بشر، آبادانی زمین و در یک کلمه تمدن سازی است، می توان گفت همه علوم و کارهایی که بشر انجام می دهد اگر در این راستا باشد، عبادت محض است و پاداش های آن را دریافت می کند.

     این در حالی است که از آیات و روایات به دست می آید که گاه اعمال عبادی محض و یا دانش های دینی محض به سبب آن که ابزار قدرت و ثروت است امری غیرعبادی دانسته شده است و خداوند حتی این افراد را تهدید به عذاب های سخت و شدید می کند و می فرماید: یا ایها الذین امنوا ان کثیرا من الاحبار و الرهبان لیاکلون اموال الناس بالباطل و یصدون عن سبیل الله و الذین یکنزون الذهب و الفضه و لاینفقونها فی سبیل الله فبشر هم بعذاب الیم؛ ای کسانی که ایمان آورده اید، بسیاری از حبرها و راهبان، اموال مردم را به ناشایسـت می خورند و دیگـران را از راه خدا باز مـی دارند و کسانـی را که زر و سیم می اندوزند و در راه خدا انفاقش نمی کنند، به عذابی دردآور بشارت ده. (توبه آیه 34)

     بنابراین هر علم و دانشی همانند هر کاری می تواند ارزشی و ضد ارزشی باشد و به عنوان عبادت یا ضدعبادت تلقی گردد. آن چه به علم و عمل جهت می دهد و آن را دو پر پرواز بشر به سوی متأله شدن (خدایی گشتن) تبدیل می کند، نیت و قصدی است که از شخص بیرون می آید. اگر معارف قرآن را به قصد قدرت و ثروت بیاموزد آن دانش دینی نه تنها عبادت نخواهد بود بلکه وزر و وبال او در دنیا و آخرت می گردد و وی را به سوی آتش خشم و غضب الهی دوزخ رهنمون می سازد.

     در آیات 83 تا 96 سوره کهف، خداوند داستان ذوالقرنین و حکومت الهی او را گزارش می کند که چگونه قدرت و حکومت را به امری عبادی و تقربی تبدیل کرد و حتی اعمال تمدنی وی چون سدسازی و دیوارکشی به عنوان امر عبادی دارای پاداش دنیوی و اخروی شمرده شد.

     آیات 17 تا 20 سوره ص داستان علم و دانش و کارهای تمدنی حضرت داود (ع) را گزارش می کند و یا آیات 16 تا 44 سوره نمل و 81 و 82 سوره انبیا به تلاش حضرت سلیمان برای آبادانی کشور و زمین از راه بهره گیری حتی از جنی ها برای ساختمان سازی و صنایع نظامی و ریخت گری و شیشه سازی اشاره می کند و این گونه دانش ها و اعمال را عبادت محض می شمارد؛ زیرا برپایه ماموریت بشر و وظیفه خلافت الهی در زمین انجام می شده است.

     فعالیت ها و دانش های مختلف حضرت یوسف (ع) ازجمله دانش تعبیرخواب و علوم غریبه و نیز دانش مدیریت آب و زمین و کشاورزی و دانش اقتصادی آن حضرت (ع) را در آیاتی چند از جمله آیات 46 تا 101 سوره یوسف توضیح و گزارش می کند تا به مردم نشان دهد که هر کاری می تواند به عنوان کاری عبادی و هر دانشی می تواند به عنوان علوم دینی و عبادت مطرح شود به شرط آن که هدف و مقصد آن الهی باشد.

     بسیاری از اعمال و کارهایی که انسان انجام می دهد به علل درونی و عوامل بیرونی کم تر از حد انتظار بشر می باشد؛ از این رو خداوند بیش تر از آن که به اعمال شخص و شکل و قالب آن اعمال توجه داشته باشد، به نیت و قصد وی توجه دارد و پاداش اعمال را بر پایه می سنجد، به ویژه اگر آن اعمال در مسیر و قصد تقرب انجام پذیرد. لذا رسول خدا (ص) می فرماید: نیه المومن خیر من عمله ؛ نیت مومن بهتر از عمل اوست. پاداش نیز براساس نیت و قصدی است که او را در دل دارد هر چند به عللی کارش خیلی سست تر و ضعیف تر از انتظار باشد.

     از پیامبر اکرم (ص) فرمودند: العلم علمان، علم الادیان و علم الابدان، دانش بر دو گونه است: دانش دینها و دانش بدنها (محمدی ری شهری، محمد. دانش نامه احادیث پزشکی. ترجمه حسین صایر.قم: دارالحدیث، 1385،ج1، 32)

     این روایت هر چند که بر دو دسته از علوم پزشکی و دینی تاکید می کند ولی این به آن معنا نیست که دیگر علوم عبادی نیست؛ بلکه آن حضرت بر لزوم توجه و اهتمام بیش تر به این علوم تاکید می کند.

     باتوجه به اعمال و رفتار پیامبران و اولیاء و اوصیا می توان به روشنی دریافت که هر دانش و کاری میتواند به عنوان عامل تقرب به خدا دانسته شود. از این رو پیامبران زیادی به دانش ها و کارهایی چون تجارت و بازرگانی و دامداری و بنایی و بافندگی و مانند آن مشغول بودند و شغل اصلی حضرت ابراهیم (ع) و فرزندان وی که همه از پیامبران بودند، دامداری بوده است.

     پیامبر اکرم (ص) نیز سال های بسیاری را به دامداری و شبانی و بازرگانی اشتغال داشت و امیرمومنان (ع) به کشاورزی و باغداری و کندن چاه می پرداخت.

     این در حالی است که اگر این امور را عبادت ندانیم باید بپذیریم که آنان بیش تر عمر شریف شان را به کاری غیر از عبادت خداوند صرف کردند. این در حالی است که امامان معصوم (ع) و پیامبران (ع) با علم به این کارها عبادت است و به قصد تقرب الی الله آنها را انجام می دادند.

     براساس همین منطق است که امیرمومنان (ع) به کار کردن افتخار می کرد و حکایت می کند که «روزی در مدینه سخت گرسنه بودم، از شهر بیرون رفتم تا کاری پیدا کنم و مزدی به دست آورم. مقداری از شهر دور شدم به کنار خانه زنی رسیدم و دیدم مقداری گل خشک انباشته است دانستم که وی می خواهد آن گلها را جهت ساختمان، تر کند، به نزد او رفتم و با وی قرار بستم که در ازای هر دلو بزرگ آب که بر آن گلها بریزم یک دانه خرما بستانم. شانزده دلو کشیدم و از سنگینی دلوها دستم تاول زد. وی شانزده دانه خرما به من داد و من خرماها را به نزد پیامبر (ص) بردم و دو نفری آنها را خوردیم.»

     امام صادق (ع) در این باره می فرماید: «امیرالمومنین(ع) بیل می زد و زمین را احیاء می کرد و از درآمد و دسترنج خویش هزار بنده آزاد کرد».

     از امام سجاد (ع) روایت شده که آن حضرت (ع) همواره نهانی به حج می رفت بی آن که کسی او را بشناسد تا این گونه بتواند در خدمت حجاج خانه خدا باشد و هرگاه شناخته می شد، از آنان جدا می شد و به گروه دیگری می پیوست.

     امام صادق و باقر (ع) سال ها به آموزش علوم مختلف ازجمله علوم تجربی و نظری مشغول بودند و تنها به آموزش علم دین بسنده نمی کردند. این گونه است که دانشمندان و مخترعان و کاشفان بسیاری از دانشگاه صادقین (ع) فارغ التحصیل شدند. دانشمند بنام جابر حیان، شیمیدان بزرگ اسلامی از شاگردان آن حضرت (ع) بود.

 

 

السلام علیک یا ابا عبدالله الحسین

السلام علیک یا ابا عبدالله الحسین ... فرا رسیدن ماه محرّم تسلیت باد. 

شرایط اقلیم منطقه سرد

 

 

 

كليات آب و هوايي اين منطقه به شرح زير مي باشد :

· سرماي شديد در زمستان و هواي معتدل در تابستان

· اختلاف بسيار زياد درجه حرارت هوا بين دماي شب وروز

· بارش برف سنگين

 * رطوبت كم هوا

ميانگين دماي هوا در گرم ترين ماه سال در اين اقليم بيش از 10 درجه سانتي

گراد و متوسط دماي هوا در سردترين ماه سال كمتر از 3- درجه سانتي گراد مي

باشد .

 

**فرم بنا

*ساختمان هاي درون گرا با حياط مركزي

بناهاي سنتي در اقليم سرد مانند نواحي مركزي فلات ايران داراي حياط مركزي بوده و ساير قسمت ها دورتادور اين حياط چيده مي شوند . اتاق هاي واقع در سمت شمال حياط بزرگتر از ساير قسمت ها و تالار يا اتاق اصلي نشيمن خانه نيز در اين سمت حياط واقع شده است تا از تابش مستقيم و حرارت آفتاب در فصل سرد زمستان استفاده كنند . جبهه جنوبي ساختمان به دليل كوتاه و معتدل بودن فصل تابستان كمتر به كار گرفته مي شود . لذا اتاق هاي جنوبي و اتاق هاي شرقي و غربي – در صورت وجود – به عنوان انباري يا فضاهاي خدماتي همچون اتاق خدمه يا سرويس هاي بهداشتي كاربرد دارند .

برخلاف مناطق معتدل و مرطوب سواحل جنوبي درياي خزر ، خانه هاي اين مناطق ، اغلب داراي زير زميني با سقف كوتاه در پائين زمستان نشين هستند كه به علت خنكي هواي آن ، در تابستان براي سكونت و آسايش ساكنان خانه به كار مي رود .

*استفاده از ايوان و حياط كوچك د ر بنا

از آنجايي كه در بيشتر روزهاي سال در مناطق كوهستاني سرد ويا بسيار سرد است اكثر فعاليت هاي روزمره در اتاق ها انجام مي پذيرد . لذا ابعاد حياط ها در اين مناطق قدري كوچكتر از نواحي فلات مركزي ايران است .

ساختمان ها در اين اقليم داراي ايوان اند ولي عمق آنها نسبت به ايوان هاي مناطق جنوبي كشور به مراتب كمتر مي باشد و همانند ايوان هاي منطقه خزر ، كاربرد نشيمن ندارند و صرفا جهت حفظ ورودي ها ي بنا از برف و باران استفاده مي شوند .

نكته ديگر پائين بودن كف حياط بناهاي اقليم سرد به اندازه 1 تا 1.5 متر از سطح پياده روهااست تا بتوان آب جاري در نهر ها و جويها را بر باغچه حياط يا آب انبار واقع در زير زمين سوار نمود و از سوي ديگر ، زمين مانند عايق حرارتي اطراف بنا را احاطه كرده ، مانع از تبادل حرارتي بين بنا و محيط پيرامون آن و باعث حفظ حرارت درون ساختمان مي شود .

 

*پلان ، فرم بنا و نحوه قرار گيري آن

در حوزه اقليمي سرد و كوهستاني ، بناها داراي پلان و بافت متراكم مي باشند . فرم بنا بايد به گونه اي باشد كه سطح تماس آن را با سرماي خارج كمتر نمايد تا حرارت كمتري از درون به بيرون انتقال يابد . لذا از احجامي نظير مكعب يا مكعب مستطيل استفاده مي نمايند تا نسبت سطح خارجي بنا به حجم داخلي آن كاهش يابد و آن را در حداقل ممكن نگه دارد .

ساختمان ها بين 20 درجه به طرف غرب و 45 درجه به سمت شرق و در سايه باد يكديگر و خارج از سايه آفتاب هم ، در محور شمالي – جنوبي مستقر مي شوند .

 

 

 

 

*اتاق هاي كوچك با ارتفاع كم

در نواحي سرد و برفي ، بايد از ايجاد اتاق ها و فضاهاي بزرگ داخل بنا اجتناب نمود چرا كه با افزايش سطح تماس آنها با فضاي سرد بيروني ، گرم كردن اين فضاي وسيع مشكل خواهد بود .

بنابراين در اين مناطق سقف اتاق ها را پائين تر از اتاق هاي مشابه در ساير حوزه هاي اقليمي در نظر مي گيرند تا حجم اتاق كاهش يابد و سطح خارجي نسبت به حجم بنا حداقل گردد . ارتفاع كم سقف در تالار ها و اتاق هاي مهم و طاق راسته ها و حجره هاي بازارهاي اين مناطق نيز مشهور است .

بازشوهاي كوچك

در اين مناطق براي جلو گيري از تبادل حرارتي بين داخل و خارج بنا از بازشوهاي كوچك و به تعداد كم استفاده مي كنند . در صورت بزرگ بودن پنجره ها ، استفاده از سايبان الزامي است . بازشوها در ضلع جنوبي براي استفاده هر چه بيشتر از تابش آفتاب ، بزرگتر و كشيده تر انتخاب مي شوند . همچنين از استقرار بازشوها در جهت بادهاي سرد بايد اجتناب نمود . پنجره هاي دو جداره نيز براي رساندن تبادل حرارتي به حداقل ممكن مناسب ترند . در ضمن به منظور جلوگيري از ايجاد سوز در داخل و خروج حرارت داخلي به خارج ساختمان ، ميزان تعويض هواي هواي داخل وتهويه طبيعي را بايد به حداقل ممكن رساند .

در مقايسه با اقليم گرم و خشك ابعاد بازشوها در اين حوزه اقليمي براي استفاده از انرژي حرارتي حاصل از تابش آفتاب افزايش يافته است .

 

 

 

 

*شرایط اقلیمی و خصوصیات آب و هوایی

سلسله جبال البرز و زاگرس نواحی مرکزی ایران را از دریای خزر در شمال و جلگه بین النهرین در غرب جدا می کنند . کوههایی نیز به صورت منفرد در مرکز و شرق ایران وجود دارند از جمله کوه تفتان ، شیر کوه و ...

کوهستان های غربی که دامنه های غربی رشته کوههای فلات مرکزی ایران و سراسر کوههای زاگرس را در بر می گیرد از مناطق سردسیر کشور به شمار می آیند .

*کلیات آب و هوایی این منطقه به شرح زیر می باشد

سرمای شدید در زمستان و هوای معتدل در تابستان

اختلاف بسیار زیاد درجه حرارت هوا بین دمای شب وروز

بارش برف سنگین

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

*رطوبت کم هوا

میانگین دمای هوا در گرم ترین ماه سال در این اقلیم بیش از 10 درجه سانتی گراد و متوسط دمای هوا در سردترین ماه سال کمتر از 3- درجه سانتی گراد می باشد .

نوسانات دمایی در طی شبانه روز نیز در نواحی کوهستانی بیشتر است . در این اقلیم دره ها در فصل تابستان بسیار گرم و در زمستان معتدل اند . مقدار تابش آفتاب در فصل تابستان در این منطقه زیاد و در زمستان بسیار کم است . زمستان ها طولانی ، سرد و سخت بوده و تا چند ماه از سال ، زمین پوشیده از یخ ، و بهار کوتاه مدت است و زمستان و تابستان را از هم جدا می کند. سرما از اوایل آذر ماه شروع می شود و کم و بیش تا اواخر فروردین ادامه می یابد . در سراسر این منطقه از آذربایجان گرفته تا استان فارس ، زمستان ها به شدت سرد می باشد .

 

در این نواحی ، میزان بارندگی در تابستان کم و در زمستان زیاد است و بیشتر به صورت ریزش برف می باشد . برف های پیاپی بیشتر قله ها را می پوشاند . در ارتفاعات بالای 3000 متر همواره برف وجود دارد و این کوهستان ها سرچشمه رودخانه ها و قنات ها در کشور محسوب می شوند .

بارش برف در نواحی شمال و شمال غربی منطقه بیش از نواحی جنوب غربی آن است . علی رغم بارندگی فراوان ، رطوبت در این اقلیم کم می باشد . همچنین سلسله جبال غربی همانند سدی مانع از نفوذ هوای مرطوب مدیترانه به داخل فلات ایران می شوند و رطوبت هوا را تنها در دامنه های خود نگاه می دارند . برخلاف نواحی شمال ایران و سواحل دریای خزر که غلظت هوا به دلیل پستی زمین و بارش زیاد است در اقلیم سرد ، این غلظت کمتر بوده و همین امر میزان استفاده از تهویه طبیعی هوا را کاهش می دهد .

 

*ديوارهاي نسبتا قطور

قطر زياد ديوارها نيز به نوبه خود از تبادل حرارتي بين فضاي داخلي بنا و محيط بيروني ساختمان جلوگيري مي كند . معيارهاي معماري اقليم سرد و كوهستاني و گرم و خشك تقريبا مشابه است و تنها تفاوت آنها در منابع حرارت دهنده مي باشد كه در اقليم گرم و خشك اين منبع از سمت بيروني بنا و در اقليم سرد از سمت داخل فضا مي باشد . لذا بايد در اين اقليم به كمك مصالح بنايي قطر ديوارها را زياد نمود تا اين جداره بتواند به عنوان منبع ذخيره حرارت داخل بنا عمل نمايد .

ديوارهاي قطور ، گرما و حرارت تابش آفتاب روزانه را در طول شب حفظ و به تعديل دماي داخل ساختمان كمك مي نمايد . در معماري بومي اين مناطق تا حد ممكن تلاش مي شود تا به شكل طبيعي يا يا با استفاده از بخاري و گرماي ناشي از حضور افراد ، پخت وپز يا حضور حيوانات ، بنا را گرم نمود .

*بام هاي مسطح

بام هاي شيب دار در صورت مناسب بودن پوشش آن به مراتب از بام هاي مسطح بهترند چرا كه آب باران را به سهولت از روي بام دور مي كنند . ولي در صورت كاهگلي بودن پوشش بام ، قدرت آن در برابر رطوبت و باران و به ويژه برف بسيار تضعيف خواهد شد . چرا كه آب ناشي از ذوب تدريجي برف وارد سقف كاهگل مي گردد و بنا مرطوب و نم دار مي گردد . به همين دليل به محض بارش برف ، آن را از روي چنين بامي پارو مي كنند و با غلتكي سنگي و كوچك ، بام را دوباره غلتك مي كشند تا پوشش كاهگلي آن مجددا متراكم و سوراخ هاي ايجاد شده در اثر نفوذ آب مسدود گردند .

انتخاب بام هاي مسطح در اقليم سرد مشكلي ايجاد نمي نمايد چرا كه با نگهداري برف بر روي بام ازآن به عنوان عايق حرارتي در مقابل سرماي زياد هواي خارج كه چندين درجه كمتر از درجه حرارت برف است استفاده مي شود و همچنين فضاي زير اسكلت خرپا كه كاربرد انباري دارد ، عايق مناسبي بين فضاي داخل و خارج بنا خواهد بود . لذا دو جداره بودن سقف بنا در اين اقليم براي حفظ گرماي بنا حائز اهميت است

 

*نوع مصالح

مصالح مورد استفاده در ابنيه سنتي در مناطق سرد و كوهستاني مانند ساير حوزه هاي اقليمي از مصالح موجود در آن اقليم است. اين مصالح بايد از ظرفيت و مقاومت حرارتي خوبي برخوردار باشند تا گرماي بنا را در فضاي داخلي آن حفظ نمايد .

لذا بدنه اين ابنيه از سنگ ( يا چوب ، ملات كاهگل ، خشت و آجر ) و پوشش سقف و بام از تير هاي چوبي و كاهگل مي باشد . از سنگ و مصالح مقاوم و سنگين براي براي پي سازي بنا استفاده مي كنند

و در برخي نقاط ، كرسي چيني با مصالح سنگين

جهت جلو گيري از رطوبت به كار مي رود ،

هر چند ابنيه اين مناطق ، به طور كلي ،

بر روي زمين بنا مي شوند .

در اين رابطه مي توان از شهر جوانرود و روستاهاي اطراف آن واقع در منطقه غربي رشته كوه زاگرس و در 95 كيلو متري شمال غرب كرمانشاه نام برد . در اين منطقه ساختمانهاي سنگي ، سيمايي موزون و هماهنگ به كل بافت شهر و همچنين به بافت روستاها داده است . سنگ كه به وفور در اين منطقه كوهستاني وجود دارد و به صورت لاشه و يا قواره در ديوارهاي قطور ساختمان ها به كار مي رود . در اين منطقه اقليمي سرد و نسبتا پر باران ، بام ساختمان ها مسطح و با تير چوبي و كاهگلي پوشيده شده است . هر چند كه بام اغلب ساختمان ها هاي جديد در جوانرود داراي خرپاي چوبي و پوشش شيرواني است

 

*فرم بنا

برودت بسیار زیاد هوا در بخش عمده ای از سال ، در نواحی سرد و کو هستانی باعث شده است تا حداکثر استفاده از تابش آفتاب ، بهره گیری از نوسان روزانه دما ، حفظ حرارتی و جلو گیری از باد سرد زمستانی در فضاهای مسکونی امری ضروری گردد . لذا فرم بنا در جهت مقابله با سرمای شدید طراحی و اجرا می شود . در ادامه ، به توضیح خصوصیات کلی فرم بنا در این اقلیم خواهیم پرداخت .

1. ساختمان های درون گرا با حیاط مرکزی

بناهای سنتی در اقلیم سرد مانند نواحی مرکزی فلات ایران دارای حیاط مرکزی بوده و سایر قسمت ها دورتادور این حیاط چیده می شوند . اتاق های واقع در سمت شمال حیاط بزرگتر از سایر قسمت ها و تالار یا اتاق اصلی نشیمن خانه نیز در این سمت حیاط واقع شده است تا از تابش مستقیم و حرارت آفتاب در فصل سرد زمستان استفاده کنند . جبهه جنوبی ساختمان به دلیل کوتاه و معتدل بودن فصل تابستان کمتر به کار گرفته می شود . لذا اتاق های جنوبی و اتاق های شرقی و غربی – در صورت وجود – به عنوان انباری یا فضاهای خدماتی همچون اتاق خدمه یا سرویس های بهداشتی کاربرد دارند .

برخلاف مناطق معتدل و مرطوب سواحل جنوبی دریای خزر ، خانه های این مناطق ، اغلب دارای زیر زمینی با سقف کوتاه در پائین زمستان نشین هستند که به علت خنکی هوای آن ، در تابستان برای سکونت و آسایش ساکنان خانه به کار می رود .

2. استفاده از ایوان و حیاط کوچک در بنا

از آنجایی که در بیشتر روزهای سال در مناطق کوهستانی سرد ویا بسیار سرد است اکثر فعالیت های روزمره در اتاق ها انجام می پذیرد . لذا ابعاد حیاط ها در این مناطق قدری کوچکتر از نواحی فلات مرکزی ایران است .

 ساختمان ها در این اقلیم دارای ایوان اند ولی عمق آنها نسبت به ایوان های مناطق جنوبی کشور به مراتب کمتر می باشد و همانند ایوان های منطقه خزر ، کاربرد نشیمن ندارند و صرفا جهت حفظ ورودی ها ی بنا از برف و باران استفاده می شوند .

نکته دیگر پائین بودن کف حیاط بناهای اقلیم سرد به اندازه 1 تا 1.5 متر از سطح پیاده روهااست تا بتوان آب جاری در نهر ها و جویها را بر باغچه حیاط یا آب انبار واقع در زیر زمین سوار نمود و از سوی دیگر ، زمین مانند عایق حرارتی اطراف بنا را احاطه کرده ، مانع از تبادل حرارتی بین بنا و محیط پیرامون آن و باعث حفظ حرارت درون ساختمان می شود .

3. پلان ، فرم بنا و نحوه قرار گیری آن

     در حوزه اقلیمی سرد و کوهستانی ، بناها دارای پلان و بافت متراکم می باشند . فرم بنا باید به گونه ای باشد که سطح تماس آن را با سرمای خارج کمتر نماید تا حرارت کمتری از درون به بیرون انتقال یابد . لذا از احجامی نظیر مکعب یا مکعب مستطیل استفاده می نمایند تا نسبت سطح خارجی بنا به حجم داخلی آن کاهش یابد و آن را در حداقل ممکن نگه دارد .

ساختمان ها بین 20 درجه به طرف غرب و 45 درجه به سمت شرق و در سایه باد یکدیگر و خارج از سایه آفتاب هم ، در محور شمالی – جنوبی مستقر می شوند .

4. اتاق های کوچک با ارتفاع کم

در نواحی سرد و برفی ، باید از ایجاد اتاق ها و فضاهای بزرگ داخل بنا اجتناب نمود چرا که با افزایش سطح تماس آنها با فضای سرد بیرونی ، گرم کردن این فضای وسیع مشکل خواهد بود .

بنابراین در این مناطق سقف اتاق ها را پائین تر از اتاق های مشابه در سایر حوزه های اقلیمی در نظر می گیرند تا حجم اتاق کاهش یابد و سطح خارجی نسبت به حجم بنا حداقل گردد . ارتفاع کم سقف در تالار ها و اتاق های مهم و طاق راسته ها و حجره های بازارهای این مناطق نیز مشهور است .

5. بازشوهای کوچک

در این مناطق برای جلو گیری از تبادل حرارتی بین داخل و خارج بنا از بازشوهای کوچک و به تعداد کم استفاده می کنند . در صورت بزرگ بودن پنجره ها ، استفاده از سایبان الزامی است . بازشوها در ضلع جنوبی برای استفاده هر چه بیشتر از تابش آفتاب ، بزرگتر و کشیده تر انتخاب می شوند . همچنین از استقرار بازشوها در جهت بادهای سرد باید اجتناب نمود . پنجره های دو جداره نیز برای رساندن تبادل حرارتی به حداقل ممکن مناسب ترند . در ضمن به منظور جلوگیری از ایجاد سوز در داخل و خروج حرارت داخلی به خارج ساختمان ، میزان تعویض هوای هوای داخل وتهویه طبیعی را باید به حداقل ممکن رساند .

در مقایسه با اقلیم گرم و خشک ابعاد بازشوها در این حوزه اقلیمی برای استفاده از انرژی حرارتی حاصل از تابش آفتاب افزایش یافته است .

 

6. دیوارهای نسبتا قطور

قطر زیاد دیوارها نیز به نوبه خود از تبادل حرارتی بین فضای داخلی بنا و محیط بیرونی ساختمان جلوگیری می کند . معیارهای معماری اقلیم سرد و کوهستانی و گرم و خشک تقریبا مشابه است و تنها تفاوت آنها در منابع حرارت دهنده می باشد که در اقلیم گرم و خشک این منبع از سمت بیرونی بنا و در اقلیم سرد از سمت داخل فضا می باشد . لذا باید در این اقلیم به کمک مصالح بنایی قطر دیوارها را زیاد نمود تا این جداره بتواند به عنوان منبع ذخیره حرارت داخل بنا عمل نماید .

دیوارهای قطور ، گرما و حرارت تابش آفتاب روزانه را در طول شب حفظ و به تعدیل دمای داخل ساختمان کمک می نماید . در معماری بومی این مناطق تا حد ممکن تلاش می شود تا به شکل طبیعی یا یا با استفاده از بخاری و گرمای ناشی از حضور افراد ، پخت وپز یا حضور حیوانات ، بنا را گرم نمود .

7. بام های مسطح

ابن یه سنتی در کوهپایه های شمالی سلسله کوههای البرز دارای بام های شیب دار و در مناطق کوهستانی غالبا مسطح هستند .

بام های شیب دار در صورت مناسب بودن پوشش آن به مراتب از بام های مسطح بهترند چرا که آب باران را به سهولت از روی بام دور می کنند . ولی در صورت کاهگلی بودن پوشش بام ، قدرت آن در برابر رطوبت و باران و به ویژه برف بسیار تضعیف خواهد شد . چرا که آب ناشی از ذوب تدریجی برف وارد سقف کاهگل می گردد و بنا مرطوب و نم دار می گردد . به همین دلیل به محض بارش برف ، آن را از روی چنین بامی پارو می کنند و با غلتکی سنگی و کوچک ، بام را دوباره غلتک می کشند تا پوشش کاهگلی آن مجددا متراکم و سوراخ های ایجاد شده در اثر نفوذ آب مسدود گردند .

 انتخاب بام های مسطح در اقلیم سرد مشکلی ایجاد نمی نماید چرا که با نگهداری برف بر روی بام ازآن به عنوان عایق حرارتی در مقابل سرمای زیاد هوای خارج که چندین درجه کمتر از درجه حرارت برف است استفاده می شود و همچنین فضای زیر اسکلت خرپا که کاربرد انباری دارد ، عایق مناسبی بین فضای داخل و خارج بنا خواهد بود . لذا دو جداره بودن سقف بنا در این اقلیم برای حفظ گرمای بنا حائز اهمیت است

 

*نوع مصالح

مصالح مورد استفاده در ابنیه سنتی در مناطق سرد و کوهستانی مانند سایر حوزه های اقلیمی از مصالح موجود در آن اقلیم است. این مصالح باید از ظرفیت و مقاومت حرارتی خوبی برخوردار باشند تا گرمای بنا را در فضای داخلی آن حفظ نماید .

 

لذا بدنه این ابنیه از سنگ ( یا چوب ، ملات کاهگل ، خشت و آجر ) و پوشش سقف و بام از تیر های چوبی و کاهگل می باشد . از سنگ و مصالح مقاوم و سنگین برای برای پی سازی بنا استفاده می کنند و در برخی نقاط ، کرسی چینی با مصالح سنگین جهت جلو گیری از رطوبت به کار می رود ، هر چند ابنیه این مناطق ، به طور کلی ، بر روی زمین بنا می شوند .

 

در این رابطه می توان از شهر جوانرود و روستاهای اطراف آن واقع در منطقه غربی رشته کوه زاگرس و در 95 کیلو متری شمال غرب کرمانشاه نام برد . در این منطقه ساختمانهای سنگی ، سیمایی موزون و هماهنگ به کل بافت شهر و همچنین به بافت روستاها داده است . سنگ که به وفور در این منطقه کوهستانی وجود دارد و به صورت لاشه و یا قواره در دیوارهای قطور ساختمان ها به کار می رود . در این منطقه اقلیمی سرد و نسبتا پر باران ، بام ساختمان ها مسطح و با تیر چوبی و کاهگلی پوشیده شده است . هر چند که بام اغلب ساختمان ها های جدید در جوانرود دارای خرپای چوبی و پوشش شیروانی است .

 

 

 

*کالبد شهری و روستایی

بافت شهری و روستایی حوزه اقلیمی سرد و کوهستانی در جهت مقابله با سرمای شدید شکل گرفته است . ویژگی های بافت شهری و روستایی در این اقلیم عبارتند از :

1. بافت متراکم و فشرده

2. فضاهای کوچک و محصور

3. بهره گیری از جهات آفتاب و زمین ( به عنوان عوامل تعیین کننده ی جهت استقرار و گسترش شهر و روستا و سیمای آنها )

4. معابر باریک به موازات خط تراز زمین

با توجه به شرایط اقلیمی منطقه سرد و کوهستانی در ایران به منظور جلوگیری از اتلاف حرارتی و کوران هوا ، بنا ها به صورت متراکم و فشرده و متصل و در کنار هم ساخته می شوند تا سطح تماس فضاهای گرم مسکونی با محیط سرد خارج کاهش یابد . همچنین بنا ها طوری کنار هم قرار می گیرند که یکدیگر را محصور نمایند و فضاهای شهری تا حد امکان کوچک شوند تا نفوذ جریان باد سرد به داخل فضاهای شهری کم گردد و تابش حرارت از سطح خارجی دیوارهای گرم ابنیه به فضاهای کوچک و محصور شهری ، هوای سرد آنها را تعدیل نماید .

نکته قابل مشاهده دیگر در این نوع شهرها ، طراحی معابر کم عرض و باریک برای استفاده بهتر از حرارت و جلوگیری از تبادل گرما و سرما است . معمولا در این نوع اقلیم ، مجتمع های زیستی در وسط دامنه بلندی ها و رو به جنوب و در داخل زمین یا روی آن به منظور بالا بردن ظرفیت حرارتی دیواره های بدنه شمالی و افزایش حجم داخلی نسبت به سطح بیرونی ، استقرار می یابند . در واقع در صورت استقرار روستا در پائین دره اولا خطر سیل خیزی و نابودی روستا وجود خواهد داشت . ثانیا نفوذ هوای سرد سنگین به دره ها باعث افزایش شدت سرما به هنگام شب خواهد شد . ثالثا جبهه شمالی کوه همواره در سایه قرار گرفته و سرد می باشد در حالیکه روستاها و شهر ها باید جهت حداکثر استفاده از تابش خورشید ، رو به دره و در آفتاب بنا گردند . رابعا به علت فزونی ناهمواری های زمین و شدت باد در بالای کوه و دسترسی به منابع آبی و رود خانه ها که در قسمت پائین ارتفاعات جاری هستند ، استقرار بافت روستایی و شهری بر بالای کوه صحیح نمی باشد

***********************************************************

***********************************************************

شناخت عوامل اقلیمی

اقلیم تا آنجا که با آسایش انسان رابطه بر قرار می کند نتیجه عواملی همچونتابش آفتاب -

دمای هوا – رطوبت هوا – وزش باد و میزان بارندگی است .

الف ) تابش آفتاب

تابش اشعه خورشید به سطح زمین باعث ایجاد گرمای طبیعی می شود .

ب ) دمای هوا

میزان گرما و سرمای شطح زمین عامل اصلی تعیین کننده درجه حرارت هوای بالای آن است .

هوا عبور دهنده کلیه طیف های نور خورشید بوده و در اثر دریافت اشعه خورشید دمای آن به طور مستقیم افزوده نمی گردد اما لایه های هوا به وسیله تماس با سطح زمین که در اثر دریافت اشعه خورشید گرم شده اند ; گرم می شوند و سپس لایه های گرم شده هوا , گرمای خود را به وسیله جابجایی به لایه های دیگر منتقل میکنند . جریان هوا و باد نیز باعث تماس بیشتر توده های عظیم هوا با سطح زمین شده و بدین طریق باعث گرمی هوا می شود.

و عکس این مطلب در زمستان و شب رخ می دهد . بدین ترتیب که هوا در اثر تماس با سطح زمین گرمای خود را از دست می دهد و سرد می شود . در نتیجه میزان تغییرات روزانه و سالانه درجه حرارت هوا به تغییرات درجه حرارت سطح مورد تماس آن بستگی دارد .

با توجه به این که سطح دریا ها خیلی آهسته تر از سطح زمین تحت تآثیر آفتاب گرم می شوند لذا میانگین درجه حرارت هوای بالای خشکی ها در تابستان بالا تر و در زمستان پایین تر از میانگین درجه حرارت هوای بالای دریاهاست .

ارتفاع از سطح دریا نیز تعیین کننده درجه حرارت هوا می باشد و در یک عرض جغرافیایی مشخص , مناطقی که در ارتفاع بیشتری قرار دارند سرد تر از مناطق پایین تر هستند .

 

ج ) رطوبت هوا

نظور از رطوبت هوا مقدار آبی است که به شکل بخار در هوا وجود دارد, که این بخار از طریق تبخیر آب سطح اقیانوس هاو دریا ها و همچنین سطوح مرطوبی چون گیاهان وارد هوا می شود. هر چه هوا گرم تر باشد بخار آب بیشتری را در خود نگه می دارند . به عنوان مثال ظرفیت پذیرش بخار آب در هوایی که دمای آن ۱۸ درجه سیلسیوس است سه برابر هوایی است که دمای آن ۲ درجه سیلسیوس می باشد . همچنین با کم شدن ارتفاع تراکم بخار آب در هوا زیاد می شود.

*شرایط اقلیمی و خصوصیات آب و هوایی

سلسله جبال البرز و زاگرس نواحی مرکزی ایران را از دریای خزر در شمال و جلگه بین النهرین در غرب جدا می کنند . کوههایی نیز به صورت منفرد در مرکز و شرق ایران وجود دارند از جمله کوه تفتان ، شیر کوه و …

کوهستان های غربی که دامنه های غربی رشته کوههای فلات مرکزی ایران و سراسر کوههای زاگرس را در بر می گیرد از مناطق سردسیر کشور به شمار می آیند .

کلیات آب و هوایی این منطقه به شرح زیر می باشد

سرمای شدید در زمستان و هوای معتدل در تابستان

اختلاف بسیار زیاد درجه حرارت هوا بین دمای شب وروز

بارش برف سنگین

*رطوبت کم هوا

میانگین دمای هوا در گرم ترین ماه سال در این اقلیم بیش از ۱۰ درجه سانتی گراد و متوسط دمای هوا در سردترین ماه سال کمتر از ۳- درجه سانتی گراد می باشد .

نوسانات دمایی در طی شبانه روز نیز در نواحی کوهستانی بیشتر است . در این اقلیم دره ها در فصل تابستان بسیار گرم و در زمستان معتدل اند . مقدار تابش آفتاب در فصل تابستان در این منطقه زیاد و در زمستان بسیار کم است . زمستان ها طولانی ، سرد و سخت بوده و تا چند ماه از سال ، زمین پوشیده از یخ ، و بهار کوتاه مدت است و زمستان و تابستان را از هم جدا می کند. سرما از اوایل آذر ماه شروع می شود و کم و بیش تا اواخر فروردین ادامه می یابد . در سراسر این منطقه از آذربایجان گرفته تا استان فارس ، زمستان ها به شدت سرد می باشد .

در این نواحی ، میزان بارندگی در تابستان کم و در زمستان زیاد است و بیشتر به صورت ریزش برف می باشد . برف های پیاپی بیشتر قله ها را می پوشاند . در ارتفاعات بالای ۳۰۰۰ متر همواره برف وجود دارد و این کوهستان ها سرچشمه رودخانه ها و قنات ها در کشور محسوب می شوند .

بارش برف در نواحی شمال و شمال غربی منطقه بیش از نواحی جنوب غربی آن است . علی رغم بارندگی فراوان ، رطوبت در این اقلیم کم می باشد . همچنین سلسله جبال غربی همانند سدی مانع از نفوذ هوای مرطوب مدیترانه به داخل فلات ایران می شوند و رطوبت هوا را تنها در دامنه های خود نگاه می دارند . برخلاف نواحی شمال ایران و سواحل دریای خزر که غلظت هوا به دلیل پستی زمین و بارش زیاد است در اقلیم سرد ، این غلظت کمتر بوده و همین امر میزان استفاده از تهویه طبیعی هوا را کاهش می دهد .

*فرم بنا

برودت بسیار زیاد هوا در بخش عمده ای از سال ، در نواحی سرد و کو هستانی باعث شده است تا حداکثر استفاده از تابش آفتاب ، بهره گیری از نوسان روزانه دما ، حفظ حرارتی و جلو گیری از باد سرد زمستانی در فضاهای مسکونی امری ضروری گردد . لذا فرم بنا در جهت مقابله با سرمای شدید طراحی و اجرا می شود . در ادامه ، به توضیح خصوصیات کلی فرم بنا در این اقلیم خواهیم پرداخت .

۱- ساختمان های درون گرا با حیاط مرکزی

بناهای سنتی در اقلیم سرد مانند نواحی مرکزی فلات ایران دارای حیاط مرکزی بوده و سایر قسمت ها دورتادور این حیاط چیده می شوند . اتاق های واقع در سمت شمال حیاط بزرگتر از سایر قسمت ها و تالار یا اتاق اصلی نشیمن خانه نیز در این سمت حیاط واقع شده است تا از تابش مستقیم و حرارت آفتاب در فصل سرد زمستان استفاده کنند . جبهه جنوبی ساختمان به دلیل کوتاه و معتدل بودن فصل تابستان کمتر به کار گرفته می شود . لذا اتاق های جنوبی و اتاق های شرقی و غربی – در صورت وجود – به عنوان انباری یا فضاهای خدماتی همچون اتاق خدمه یا سرویس های بهداشتی کاربرد دارند .

برخلاف مناطق معتدل و مرطوب سواحل جنوبی دریای خزر ، خانه های این مناطق ، اغلب دارای زیر زمینی با سقف کوتاه در پائین زمستان نشین هستند که به علت خنکی هوای آن ، در تابستان برای سکونت و آسایش ساکنان خانه به کار می رود .

 

۲-استفاده از ایوان و حیاط کوچک در بنا

از آنجایی که در بیشتر روزهای سال در مناطق کوهستانی سرد ویا بسیار سرد است اکثر فعالیت های روزمره در اتاق ها انجام می پذیرد . لذا ابعاد حیاط ها در این مناطق قدری کوچکتر از نواحی فلات مرکزی ایران است .

ساختمان ها در این اقلیم دارای ایوان اند ولی عمق آنها نسبت به ایوان های مناطق جنوبی کشور به مراتب کمتر می باشد و همانند ایوان های منطقه خزر ، کاربرد نشیمن ندارند و صرفا جهت حفظ ورودی ها ی بنا از برف و باران استفاده می شوند .

نکته دیگر پائین بودن کف حیاط بناهای اقلیم سرد به اندازه ۱ تا ۱٫۵ متر از سطح پیاده روهااست تا بتوان آب جاری در نهر ها و جویها را بر باغچه حیاط یا آب انبار واقع در زیر زمین سوار نمود و از سوی دیگر ، زمین مانند عایق حرارتی اطراف بنا را احاطه کرده ، مانع از تبادل حرارتی بین بنا و محیط پیرامون آن و باعث حفظ حرارت درون ساختمان می شود .

۳-پلان ، فرم بنا و نحوه قرار گیری آن

در حوزه اقلیمی سرد و کوهستانی ، بناها دارای پلان و بافت متراکم می باشند . فرم بنا باید به گونه ای باشد که سطح تماس آن را با سرمای خارج کمتر نماید تا حرارت کمتری از درون به بیرون انتقال یابد . لذا از احجامی نظیر مکعب یا مکعب مستطیل استفاده می نمایند تا نسبت سطح خارجی بنا به حجم داخلی آن کاهش یابد و آن را در حداقل ممکن نگه دارد .

ساختمان ها بین ۲۰ درجه به طرف غرب و ۴۵ درجه به سمت شرق و در سایه باد یکدیگر و خارج از سایه آفتاب هم ، در محور شمالی – جنوبی مستقر می شوند .

۴-اتاق های کوچک با ارتفاع کم

در نواحی سرد و برفی ، باید از ایجاد اتاق ها و فضاهای بزرگ داخل بنا اجتناب نمود چرا که با افزایش سطح تماس آنها با فضای سرد بیرونی ، گرم کردن این فضای وسیع مشکل خواهد بود .

بنابراین در این مناطق سقف اتاق ها را پائین تر از اتاق های مشابه در سایر حوزه های اقلیمی در نظر می گیرند تا حجم اتاق کاهش یابد و سطح خارجی نسبت به حجم بنا حداقل گردد . ارتفاع کم سقف در تالار ها و اتاق های مهم و طاق راسته ها و حجره های بازارهای این مناطق نیز مشهور است .

5-بازشوهای کوچک

در این مناطق برای جلو گیری از تبادل حرارتی بین داخل و خارج بنا از بازشوهای کوچک و به تعداد کم استفاده می کنند . در صورت بزرگ بودن پنجره ها ، استفاده از سایبان الزامی است . بازشوها در ضلع جنوبی برای استفاده هر چه بیشتر از تابش آفتاب ، بزرگتر و کشیده تر انتخاب می شوند . همچنین از استقرار بازشوها در جهت بادهای سرد باید اجتناب نمود . پنجره های دو جداره نیز برای رساندن تبادل حرارتی به حداقل ممکن مناسب ترند . در ضمن به منظور جلوگیری از ایجاد سوز در داخل و خروج حرارت داخلی به خارج ساختمان ، میزان تعویض هوای هوای داخل وتهویه طبیعی را باید به حداقل ممکن رساند .

در مقایسه با اقلیم گرم و خشک ابعاد بازشوها در این حوزه اقلیمی برای استفاده از انرژی حرارتی حاصل از تابش آفتاب افزایش یافته است .

۶- دیوارهای نسبتا قطور

قطر زیاد دیوارها نیز به نوبه خود از تبادل حرارتی بین فضای داخلی بنا و محیط بیرونی ساختمان جلوگیری می کند . معیارهای معماری اقلیم سرد و کوهستانی و گرم و خشک تقریبا مشابه است و تنها تفاوت آنها در منابع حرارت دهنده می باشد که در اقلیم گرم و خشک این منبع از سمت بیرونی بنا و در اقلیم سرد از سمت داخل فضا می باشد . لذا باید در این اقلیم به کمک مصالح بنایی قطر دیوارها را زیاد نمود تا این جداره بتواند به عنوان منبع ذخیره حرارت داخل بنا عمل نماید .

دیوارهای قطور ، گرما و حرارت تابش آفتاب روزانه را در طول شب حفظ و به تعدیل دمای داخل ساختمان کمک می نماید . در معماری بومی این مناطق تا حد ممکن تلاش می شود تا به شکل طبیعی یا یا با استفاده از بخاری و گرمای ناشی از حضور افراد ، پخت وپز یا حضور حیوانات ، بنا را گرم نمود .

7-بام های مسطح

ابن یه سنتی در کوهپایه های شمالی سلسله کوههای البرز دارای بام های شیب دار و در مناطق کوهستانی غالبا مسطح هستند .

بام های شیب دار در صورت مناسب بودن پوشش آن به مراتب از بام های مسطح بهترند چرا که آب باران را به سهولت از روی بام دور می کنند . ولی در صورت کاهگلی بودن پوشش بام ، قدرت آن در برابر رطوبت و باران و به ویژه برف بسیار تضعیف خواهد شد . چرا که آب ناشی از ذوب تدریجی برف وارد سقف کاهگل می گردد و بنا مرطوب و نم دار می گردد . به همین دلیل به محض بارش برف ، آن را از روی چنین بامی پارو می کنند و با غلتکی سنگی و کوچک ، بام را دوباره غلتک می کشند تا پوشش کاهگلی آن مجددا متراکم و سوراخ های ایجاد شده در اثر نفوذ آب مسدود گردند .

انتخاب بام های مسطح در اقلیم سرد مشکلی ایجاد نمی نماید چرا که با نگهداری برف بر روی بام ازآن به عنوان عایق حرارتی در مقابل سرمای زیاد هوای خارج که چندین درجه کمتر از درجه حرارت برف است استفاده می شود و همچنین فضای زیر اسکلت خرپا که کاربرد انباری دارد ، عایق مناسبی بین فضای داخل و خارج بنا خواهد بود . لذا دو جداره بودن سقف بنا در این اقلیم برای حفظ گرمای بنا حائز اهمیت است

*نوع مصالح

مصالح مورد استفاده در ابنیه سنتی در مناطق سرد و کوهستانی مانند سایر حوزه های اقلیمی از مصالح موجود در آن اقلیم است. این مصالح باید از ظرفیت و مقاومت حرارتی خوبی برخوردار باشند تا گرمای بنا را در فضای داخلی آن حفظ نماید .

لذا بدنه این ابنیه از سنگ ( یا چوب ، ملات کاهگل ، خشت و آجر ) و پوشش سقف و بام از تیر های چوبی و کاهگل می باشد . از سنگ و مصالح مقاوم و سنگین برای برای پی سازی بنا استفاده می کنند و در برخی نقاط ، کرسی چینی با مصالح سنگین جهت جلو گیری از رطوبت به کار می رود ، هر چند ابنیه این مناطق ، به طور کلی ، بر روی زمین بنا می شوند .

در این رابطه می توان از شهر جوانرود و روستاهای اطراف آن واقع در منطقه غربی رشته کوه زاگرس و در ۹۵ کیلو متری شمال غرب کرمانشاه نام برد . در این منطقه ساختمانهای سنگی ، سیمایی موزون و هماهنگ به کل بافت شهر و همچنین به بافت روستاها داده است . سنگ که به وفور در این منطقه کوهستانی وجود دارد و به صورت لاشه و یا قواره در دیوارهای قطور ساختمان ها به کار می رود . در این منطقه اقلیمی سرد و نسبتا پر باران ، بام ساختمان ها مسطح و با تیر چوبی و کاهگلی پوشیده شده است . هر چند که بام اغلب ساختمان ها های جدید در جوانرود دارای خرپای چوبی و پوشش شیروانی است .

 

 

*کالبد شهری و روستایی

بافت شهری و روستایی حوزه اقلیمی سرد و کوهستانی در جهت مقابله با سرمای شدید شکل گرفته است . ویژگی های بافت شهری و روستایی در این اقلیم عبارتند از :

۱- بافت متراکم و فشرده

۲-  فضاهای کوچک و محصور

۳- بهره گیری از جهات آفتاب و زمین ( به عنوان عوامل تعیین کننده ی جهت استقرار و گسترش شهر و روستا و سیمای آنها )

۴-  معابر باریک به موازات خط تراز زمین

با توجه به شرایط اقلیمی منطقه سرد و کوهستانی در ایران به منظور جلوگیری از اتلاف حرارتی و کوران هوا ، بنا ها به صورت متراکم و فشرده و متصل و در کنار هم ساخته می شوند تا سطح تماس فضاهای گرم مسکونی با محیط سرد خارج کاهش یابد . همچنین بنا ها طوری کنار هم قرار می گیرند که یکدیگر را محصور نمایند و فضاهای شهری تا حد امکان کوچک شوند تا نفوذ جریان باد سرد به داخل فضاهای شهری کم گردد و تابش حرارت از سطح خارجی دیوارهای گرم ابنیه به فضاهای کوچک و محصور شهری ، هوای سرد آنها را تعدیل نماید .

نکته قابل مشاهده دیگر در این نوع شهرها ، طراحی معابر کم عرض و باریک برای استفاده بهتر از حرارت و جلوگیری از تبادل گرما و سرما است . معمولا در این نوع اقلیم ، مجتمع های زیستی در وسط دامنه بلندی ها و رو به جنوب و در داخل زمین یا روی آن به منظور بالا بردن ظرفیت حرارتی دیواره های بدنه شمالی و افزایش حجم داخلی نسبت به سطح بیرونی ، استقرار می یابند . در واقع در صورت استقرار روستا در پائین دره اولا خطر سیل خیزی و نابودی روستا وجود خواهد داشت . ثانیا نفوذ هوای سرد سنگین به دره ها باعث افزایش شدت سرما به هنگام شب خواهد شد . ثالثا جبهه شمالی کوه همواره در سایه قرار گرفته و سرد می باشد در حالیکه روستاها و شهر ها باید جهت حداکثر استفاده از تابش خورشید ، رو به دره و در آفتاب بنا گردند . رابعا به علت فزونی ناهمواری های زمین و شدت باد در بالای کوه و دسترسی به منابع آبی و رود خانه ها که در قسمت پائین ارتفاعات جاری هستند ، استقرار بافت روستایی و شهری بر بالای کوه صحیح نمی باشد

 

 

 

تاریخچه آجر

 

تاریخچه آجر

آجر از قدیمی ترین مصالح ساختمانی است که قدمت آن بنا به عقیده برخی از باستان شناسان به ده هزار سال پیش می رسد.در ایران بقایای کوره های سفال پزی و آجر پزی در شوش و سیلک کاشان که تاریخ آنها به هزاره چهارم پیش از میلاد می رسد پیدا شده است. همچنین نشانه هایی از تولید و مصرف آجر در هندوستان به دست آمده که حاکی از سابقه شش هزار ساله آجر در آن کشور است وازه آجر بابلی و نام خشت هایی بوده که بر روی آنها منشورها قوانین و نظایر آنها را می نوشتند گمان می رود نخستین بار از پخته شدن خاک دیواره ها و کف اجاق ها به پختن آجر پی برده اند .
کوره های آجر پزی ابتدایی بی گمان از مکان هایی تشکیل می شده که در آن لایه های هیزم و خشت متناوبا روی هم چیده می شده است.
فن استفاده از آجر ازآسیای غربی به سوی غرب مصر و سپس به روم و به سمت شرق هندوستان و چین رفته است در سده چهارم اروپایی ها شروع به استفاده از آجر کردند ولی پس از مدتی از رونق افتاده و رواج مجدد از سده ۱۲ میلادی بوده که ابتدا از ایتالیا شروع شد.
در ایران باستان ساختمان های بزرگ و زیبایی بنا شده اند که پاره ای از آنها هنوز پا بر جا هستند:
نظیر طاق کسری در غرب ایران قدیم
آرامگاه شاه اسماعیل سامانی در گنبد کاووس و مسجد اصفهان را که با آجر ساخته اند همچنینی پلها و سد های قدیمی مانند پل دختر سد کبار در قم از جمله بناهای قدیمی می باشند.
انواع آجر در ایران قدیم
در ایران هر جا سنگ کم بوده و خاک خوب هم در دسترس بوده است آجر پزی و مصرف آجر معمول شده است اندازه آجر ایلامی حدود ۱۰×۳۸×۳۸ سانیتی متر بوده پختن و مصرف آجر در زمان ساسانیان گسترش یافته و در ساختمان های بزرگ مانند آتشکده ها به کار رفته است اندازه آجر این دوره جدود ۴۴×۴۴×۷تا ۸ بوده است و بعد های آن ۲۰×۲۰×۳ تا۴ سانتی متر کاهش یافت .
در فرش کردن کف ساختمان از آجر بزرگتری به نام ختایی به ابعاد ۵×۲۵×۲۵ سانتی متر و یا بزرگتر از آن به نام نظامی در ابعاد ۴۰×۴×۵ سانتی متر استفاده می شده است از انواع دیگر آجر در گذشته آجر قزاقی می باشد که پیش از جنگ جهانی اول روسها آن را تولید می کردند که ابعاد آن ۵×۱۰×۲۰ بوده است آشنایی با آجر و مواد اولیه آن آجر نوعی سنگ مصنوعی است که از پختن خشت خام و دگرگونی آن بر اثر گرما به دست می آید خاک آجر مخلوطی است از خاک رس ماسه فلدسپات سنگ آهک سولفات ها سولفورها فسفات ها کانی های آهن منگنز منیزیم سدیم پتاسیم مواد آلی و…
مراحل ساخت آجر عبارتند از :
کندن و ستخراج مواد خام
آماده سازی مواد اولیه
قالب گیری
خشک کردن
تخلیه و انبار کردن محصول
انواع کوره های آجر پزی
پس از خشک شدن خشت ها را در کوره می چینند طرز چیدن آنها طوری است که بین آنها فاصله وجود دارد تا گازهای داغ و شعله بتواند از لای آنها عبور کند کوره های آجر پزی سه هوع هستند:
کوره تنوره ای هوفمان و تونلی
قابل ذکر است که کوره های تونلی مدرن ترین کوره های آجر پزی می باشند که در آنها سرامیک های ممتاز و صنعتی نیز می پزند ویزگی های آجر آجر خوب باید در برخورد با آجر دیگر صدای زنگ بدهد صدای زنگ نشانه سلامت توپری و مقاومت و کمی میزان جذب آب آن است آجر خوب باید در آتش سوزی مقاومت کند و خمیری و آب نشود رنگ آجر خوب باید یکنواخت باشد و همچنین باید یکنواخت و سطح آن بدون حفره باشد سختی آجر باید به اندازه ای باشد که با ناخن خط نیفتد

استاندارد آجر در ایران
بنابر آخرین استاندارد ایران به تاریخ ۷ خرداد ۱۳۵۷ در مورد آجرهای رسی آجرها به دو گروه دستی و ماشینی تقسیم بندی می شوند آجر های دستی خود به دو نوع فشاری و قزاقی سفید و آجر ماشینی نیز به توپر و سوزاخ دار گروه بندی شده اندمیزان جذب آب مطابق استاندارد ایران در آجرهای دستی حداکثر ۲۰% در آجر های ماشینی ۱۶% و حدلقل برای هر دو نوع آجر ۸% تعیین شده است

انواع آجر غیر رسی و اشکال آن
آجر جوش آجر خاص در صنعت سفال پزی است که در کشورهای صنعتی دارای اهمیت ویزه ای است از این آجر برای نماسازی ساختمان ها فرش کف پیاده روها پوشش بدنه و کف آبروها و مجراهای فاضلاب و تونل ها و ساختن دودکش ها فرش کف کارخانه ها انبارهای کشاورزی و سالن های دامداری پرورش طیور استخر های صنعتی و جز اینها استفاده می شود

انواع خاص آجر تولیدی در کشور های اروپایی آجر هایی در کشورهای صنعتی اروپاتولید می شوند که هنوز تولید آن در ایران مرسوم نشده است از آن جمله بلوک های تو خالی آتش بند برای نصب دور ستون ها به منظور جلوگیری از نفوذ آتش قطعات ویزه به شکل منحنی های کوز و کاس قطعات درپوش روی دیوار قطعاتی که از اجزا هستند مانند کلوک سرقد گوشه و جزاینها که هنوز در ایران تولید نمی شوند.

  

معماري

فضا : عنصر اصلی معماری

---

فضا: عنصر اصلی معماری1
خصوصیت مهم معماری که آن را از سایر فعالیت‎های هنری متمایز می‎گرداند، عملکرد سه بعدی آن می‎باشد که انسان را در درون خود جای می‎دهد. نقاشی دوبعدی است، حتی اگر بتوان سه یا چهار بعد را نیز به آن القاء کرد. مجسمه نیز با اینکه دارای سه بعد است، اما انسان سه بعد آن را از بیرون مشاهده و درک می‎کند. لیکن معماری به یک مجسمه بزرگ شبیه است که داخل آن را خالی کرده‎اند تا انسان در درون آن زندگی نماید. از این رو معماری فقط هنر یا تنها تصویری از زندگی تاریخی یا از زندگی‎ای که ما گذرانده‎ایم و یا دیگران گذرانده‎اند، نیست، بلکه بیش از هر چیز دیگر نوعی محیط است، نوعی صحنه است، جایی است که زندگی ما در آن جریان می‎یابد. فضای معماری فضایی است كه ظرف فعالیت‌های روزمره بشر محسوب می‌شود و رابطه انسان با فضای معماری، رابطه‌ای روزمره و مستمر است.

به اعتقاد اكثر نظریه‎پردازان، فضا به عنوان یک منبع لایتناهی و در دسترس، موضوع و ماده جوهری معماری به ‌شمار می‌رود. عموم معماران، فضا را اصلی‌ترین یا یكی از اصلی‌ترین عناصر معماری می‌شناسند. چنانكه سردنیس لاسدن فضا را به عنوان بغرنج‎ترین جنبه معماری، لیكن عصاره آن معرفی می‌كند. از دیدگاه وی، فضا سرمنزلی است كه معماری باید به سوی آن حركت كند. بنابراین در نظر او فضا در معماری هدفی نهایی محسوب می‌شود. زیگفرید گیدئون (Sigfried Giedion) نیز در كتاب مشهور خود فضا، زمان و معماری، از فضا به عنوان بحث اصلی و مركزی معماری یاد می‌كند.

تعاریف مختلفی كه تاكنون از معماری ارائه شده است، اغلب به گونه‌ای بر اهمیت فضا در معماری تأكید می‌كنند، بطوری‌كه وجه مشترك بسیاری از این تعاریف، در تعریف معماری به عنوان فن سازماندهی فضا است. به عبارت دیگر موضوع اصلی معماری این است كه چگونه فضا را با استفاده از انواع مصالح و روش‎های مختلف، به نحوی خلاق سازمان‎دهی كنیم. به عقیده برونو زوی (Bruno Zevi) معماری هنر ساختن فضا می‎باشد. از دیدگاه اگوست پره (Auguste Perret) معماری هنر سازمان‎دهی فضاست که این هنر از راه ساختمان بیان می‌شود. ادوارد میلر اپژوكوم(Edvard Miller Upjokom) نیز معماری را هنر ساختن و هدف كلی آن را محصور كردن فضا برای استفاده بشر تعریف می‌كند.
از دیدگاه تاریخی نیز بخش مهمی از تحول معماری در دوره‌های مختلف، از دگرگونی مبانی تنظیم و تدوین فضا نشأت گرفته است. نگاهی به تاریخ معماری ملل مختلف در قرون گذشته بیانگر این واقعیت است كه عامل ایجاد تحولات اساسی در معماری، دگرگونی روش‎های سازمان‎دهی فضایی بوده است، نه تغییر در سلیقه و زیبایی‌شناسی. از این‌رو نیكولاس پوزنر تاریخ معماری را تاریخ شكل‌گیری فضا به دست انسان می‌داند.
فضا: عنصر اصلی معماری2
معماری در همه اعصار با روشنایی فضا، چندزمانی فضا، خلوص فضا، سبكی و سنگینی فضا، تنوع فضا، چندارزشی بودن فضا، غنای فضا و این قبیل مفاهیم درگیر بوده است و برای تحقق این مفاهیم هیچگونه سختگیری در كاربرد روش‎ها و مصالح اعمال نمی‌كند. از این رو هرجا اسمی از معماری به میان می‌آید و بحثی در این زمینه مطرح می‌گردد، مقوله فضا نیز به نوعی در كنار معماری قرار می‌گیرد. خصوصاً در سال‎های اخیر مسأله فضا در معماری مورد توجه ویژه قرار گرفته و مباحث فضا و سازماندهی‌های فضایی، محور بخش عمده‎ای از مطالعات معاصر معماری را تشكیل داده است.
علاوه بر فضا، مسائل مختلف اجتماعی، عملکردی، ساختمانی و تزیینی نیز از مؤلفه‎های لازم در شکل‎گیری معماری هستند، اما برای تشخیص ارزش‎های معماری کافی نیستند، زیرا مایه و جوهره معماری فضاست. چهار نمای خانه، کلیسا و یا ساختمانی عظیم هر چقدر هم زیبا باشد، فقط جعبه‎ای است که در داخل خود گوهر گرانبهای معماری یعنی فضا را محصور کرده است. ممکن است که روی این جعبه با ظرافت کار شده باشد، با مهارت کنده‎کاری شده و یا با سلیقه‎ای خاص تزیین شده باشد، اما به هرحال جعبه است. هر بنایی شامل یک جعبه ساخته شده است که مظروف یا محتوای آن فضای داخلی بناست.
با توجه به آنچه گفته شد، فضا عنصر اساسی معماری است و توانایی ادراک بنا و یافتن کلید فهم آن وابسته به شناخت فضاست. تا زمانی که قادر نباشیم جایگاه نظری فضا را در معماری بفهمیم و آن را به مثابه عنصری اساسی در نقد معماری بکار ببریم، با همان زبان نقد نقاشی و مجسمه‎سازی بناها را مورد نقد قرار خواهیم داد و به ستایش و تمجید از بناهایی خواهیم پرداخت که به طور انتزاعی تصور گشته‎اند، نه آن بناهایی که بطور ملموس طراحی و ساخته شده‎اند. بی‎توجهی به مسأله فضا باعث گردیده است که در موارد بسیاری به بنای ساخته شده بیشتر از طریق دیوارها و سطوح محصورکننده توجه ‎شود تا از طریق فضای معماری آن. بخش وسیعی از تاریخ معماری نیز به تاریخ اجتماعی و فرهنگی اختصاص یافته و در مورد معماری و جوهره فضایی آن چنین کاری صورت نگرفته است. از این رو جا دارد که در تئوری و طراحی معماری مسأله مهم و تأثیرگذار فضا بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد تا از این طریق بتوان معماری را از یک حجم گرافیکی صلب به فضای مطلوب و دلنشینی برای زندگی تبدیل نمود. تجربه تاریخی نیز نشان داده است تنها بناهایی بر جنبش معماری تأثیر گذاشته‎ و به ماندگاری دست یافته‎اند که در کنار سایر مسائل مرتبط با معماری، به اساس و جوهره آن یعنی طراحی فضا نیز توجه نموده‎اند.
فضا چیست؟
فضا(Space) واژه‌ای است كه در زمینه‌های متعدد و رشته‌های گوناگون از قبیل فلسفه، جامعه‌شناسی، معماری و شهرسازی بطور وسیع استفاده می‌شود. لیكن تكثّر كاربرد واژه فضا به معنی برداشت یكسان از این مفهوم در تمام زمینه‌های فوق نیست، بلكه تعریف فضا از دیدگاه‌های مختلف قابل بررسی است. مطالعات نشان می‌دهد با وجود درك مشتركی كه به نظر می‌رسد از این واژه وجود دارد، تقریباً توافق مطلقی در مورد تعریف فضا در مباحث علمی به چشم نمی‌خورد و این واژه از تعدد معنایی نسبتاً بالایی برخوردار است و تعریف مشخص و جامعی وجود ندارد كه دربرگیرنده تمامی جنبه‌های این مفهوم باشد. از این رو در این یادداشت به ذکر برخی کلیات در مورد مفهوم فضا بسنده می‎کنیم.
فضا یك مقوله بسیار عام است. فضا تمام جهان هستی را پر می‌كند و ما را در تمام طول زندگی احاطه كرده‌ است. فضا به محیط زیست اطراف ما احساس راحتی و امنیت می‌بخشد كه اهمیت آن در یك زندگی لذت‎بخش از نور آفتاب و محلی برای آرامش كمتر نیست.
هركاری كه انسان انجام می‌دهد، دارای یك جنبه فضایی نیز است، به عبارتی هر عملی كه انجام می‌شود، احتیاج به فضا دارد. دلبستگی بشر به فضا از ریشه‌های عمیقی برخوردار است. این دلبستگی از نیاز انسان به ایجاد ارتباط با سایر انسانها كه از طریق زبان‎های گوناگون صورت می‌پذیرد، سرچشمه می‌گیرد. همچنین بشر خود را با استفاده از فیزیولوژی و تكنولوژی، با اشیاء فیزیكی وفق می‌دهد و از این طریق یك رابطه و تعادل پویا بین انسان و محیط (اشیاء)، علاوه بر ارتباط میان انسانها، بوجود می‌آید. این اشیاء بر‌ اساس یك سری روابط خاص به درونی و بیرونی، دور و نزدیك، منفرد و متحد، پیوسته و گسسته تقسیم شده‌اند. برای اینكه بشر بتواند به تصورات و ذهنیات خود عینیت بخشد، بایستی كه این روابط را درك كند و آنها را در قالب یك مفهوم فضایی هماهنگ نماید. لذا فضا بیانگر نوع ویژه‌‌ای از ایجاد ارتباط نیست، بلكه صورتی است جامع و دربرگیرنده هر نوع ایجاد ارتباط، چه میان انسانها و چه میان انسان و محیط.
فضا ماهیتی جیوه مانند دارد كه چون نهری سیال، تسخیر و تعریف آن را مشكل می‌نماید. اگر قفس آن به اندازه كافی محكم نباشد، براحتی به بیرون رسوخ می‎كند و ناپدید می‌شود. فضا می‌تواند چنان نازك و وسیع به نظر آید كه احساس وجود بعد از بین برود (برای مثال در دشتهای وسیع، فضا كاملاً بدون بعد به نظر می‌رسد) و یا چنان مملو از وجود سه بعدی باشد كه به هر چیزی در حیطه خود مفهومی خاص بخشد.
با اینکه تعریف دقیق و مشخص فضا دشوار و حتی ناممکن است، ولی فضا قابل اندازه‌گیری است. مثلاً می‌گوییم هنوز فضای كافی موجود است یا این فضا پر است.نزدیكترین تعریف این است كه فضا را خلائی در نظر بگیریم كه می‌تواند شیء را در خود جای دهد و یا از چیزی آكنده شود.
نكته دیگری كه در مورد تعریف فضا باید خاطرنشان كرد، این است كه همواره بر اساس یك نسبت كه چیزی از پیش تعیین شده و ثابت نیست، ارتباطی میان ناظر و فضا وجود دارد. بطوری‌كه موقعیت مكانی شخص، فضا را تعریف می‌كند و فضا بنا به نقطه دید وی به صورت‌های مختلف قابل ادراك می‌باشد

  

معماری جهان اسلام

---

معماری اسلامی در جهان اسلام به نسبت آب و هوا، فرهنگ و علاقه به سبکهای هندسی و آرابسک، ایده های هنرمندان و معماران هر منطقه با یکدیگر تفاوت دارد؛ اما در میان عمارتهایی که دارای معماری اسلامی هستند مسجد حائز اهمیت بسیاری است؛ چرا که در سراسر جهان اسلام مسجد مرکز زندگی دینی و مکان سجده و تسلیم است.به گزارش خبرنگار گروه دین و اندیشه "مهر"، معماری اسلامی بخشی از هنر معماری است که به عنوان یک پدیده اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و دینی از دین اسلام نشأت گرفته است . بنابراین این واژه دربرگیرنده ساختمانهای دینی و غیر دینی، تاریخی و مدرن و تمام مکانهایی که است در زیر مجموعه سطوح متنوع تأثیر اسلامی قرار می گیرند.
معماری اسلامی براساس وقایع نگاری، جغرافیایی و سنخ شناسی ساختمان طبقه بندی می شود.
گنبدها و مناره های بزرگ، محوطه های بیرونی وسیع که اغلب با سالن عبادت مرکزی همراه است؛ استفاده از ایوان میان بخشهای گوناگون؛ استفاده از اشکال هندسی و نقش و نگارها به سبک آرابسک، استفاده شدید از خطاطی زینتی عربی، استفاده قرینه سازی، فواره، محراب داخل مساجد رو به سمت مکه، استفاده از رنگهای روشن، تمرکز بر نمای داخلی ساختمان تا نمای خارجی آن از عناصر شناسایی معماری اسلامی در میان دیگر سبکهای معماری محسوب می شود.
معماری اسلامی دارای مفاهیم متعدد و گسترده ای است. مفهوم قدرت بیکران الله با تم های تکرای همراه است که اشاره به عدم محدودیت قدرت پروردگار دارد. اشکال انسان و حیوان کمتر در معماری اسلامی دیده می شود و شاخ و برگ درختان از طرحهایی هستند که بیشتر مورد استفاده قرار می گیرند و نشانده مفاهیم خاصی هستند. در معماری اسلامی از خوشنویسی آیات قرآن در داخل ساختمان به منظور زیبایی و اعتبار مورد استفاده قرار می گیرد. معماری اسلامی را معماری مستور نیز می نامید و این امر به دلیل زیبایی نهفته در فضاهای باز و اتاقها است که از نمای خارجی به چشم نمی خورد و سرانجام استفاده از مناره و گنبدهای بزرگ نشانده قدرت است.
سبک معماری اسلامی مدت کوتاهی پس از رحلت رسول اکرم(ص) شکل گرفت. در دوران آغازین شکل گیری این هنر از سبکهای رومی، مصری، ایرانی/ ساسانی و بیزانسی تأثیرگرفت.

 

 

 

مسجد الاقصی

نمونه اولیه آن در سال 691 میلادی با تکمیل قبة السخرة ( گنبد سنگی) یا همان مسجد الاقصی در بیت المقدس محسوب می شود. این بنا دارای ویژگی هایی چون فضاهای طاقدار داخلی، گنبد مدور و استفده از الگوهای تکراری تزئینی به سبک آرابسک است.

مسجد سامره

مسجد سامره عراق از دیگر نمونه های بارز معماری اسلامی است که در سال 847 میلادی با ترکیب معماری ستون دار که ردیفی از ستونها در زیر یک سقف قرار گرفته اند و مناره ای مارپیچی ساخته شد.
چهار سبک از معماری اسلامی مشتق شده که به صورت مختصر به آن می پردازیم.
معماری مراکشی
به گزارش "مهر" ساخت مسجد جامع قرطبه در سال 785 میلادی آغاز معماری اسلامی در اسپانیا و آفریقای شماری را رقم زده است. این مسجد به دلیل طاقهای داخلی چشمگیر شهرت به سزایی دارد. مسجد جامع قرطبه مظهر سبک معمارى عربى (آرابسک) است . دور ماندگی مسلمانان اندلس موجب شد که امویان آن مناطق از راه و رسم معمارى مسجد جامع دمشق پیروى کنند. فضاى درونى جامع قرطبه با ستونهاى شبیه به درخت ‏خرما و طاقهای نعلی شکل با ملاکهاى زیبایى شناسى معمارى اروپایى سازگار نیست، زیرا در این بنابه نحوى عدم تعادل در تناسب فضاى معمارى با حدود بیرونى آن وجود دارد.على غم ‏کثرت، طاقها چنان ترکیبى یافته‏ اند که با سنگهاى رنگارنگ و بادبزن گونه وجود سقف ‏سنگین را نفى می ‏کنند.عمده جهت پیدایى این خیال که جلوه‏اى از ثبات و استحکام ‏است، نماى کلى یکسان طاقها است، این نما فضایى بیکران را نمایش مى‏دهد.
معماری مراکشی با ساخت کاخ الحمراء به اوج خود می رسد این قصر یا دژ نظامی با شکوه که در گرانادا قرار دارد دارای نمای داخلی به زنگ قرمز، آبی و طلایی است که دیوارهای آن با نقش و نگارهایی از شاخ و برگ درختان سنگ نبشته های عربی و طرحهای آرابسک با دیوارهایی که سفالها و کاشیهای براق پوشیده شده است.
معماری تیموری
معماری تیموری اوج هنر اسلامی در آسیای میانه است.

 

مسجد گوهرشاد

عمارتهای باشکوهی که توسط تیمور و جانشینان وی در سمرقند، هرات بنا شده است به تأثیر هنر ایلخانی در هندوستان کمک کرد و باعث فعالیت مکتب معماری مغول شد. معماری تیموری با آرامگاه احمد یاساوی در قزاقستان کنونی آغاز شد و در آرامگاه تیمور ( گورامیر) در سمرقند به اوج خود رسید. قرینه سازی محوی ویژگی تمام ساختارهای معماری تیموری است که در آن میان می توان به مجموعه شاه زند که دربرگیرنده آرامگاهها و مساجد در سمرقند است و مسجد گوهرشاد در مشهد اشاره کرد. گنبدهایی دوتایی با اشکال مختلف که با سفالها و کاشیهای رنگین تزئین شده اند.
معماری عثمانی

مسجد ایاصوفیا

معماری امپراطوری عثمانی به واسطه سبک سیاق همانند مسجد سلیمان نقطه تمایزی در میان دیگر معماریها به شمار می رود. مسجد سلطان احمد که در قرن هفدهم ساخته شد نشان دهنده تطبیق و توسعه اشکال کلیسای جامع هیگا صوفیا (مسجد ایاصوفیا) است که هزار سال پیش از آن ساخته شده بود.
معماری مغول
گزارش گروه دین و اندیشه "مهر" می افزاید: معماری مغول از دیگر سبکهای متمایز سبک امپراطوری مغول هندوستان در قرن شانزدهم است. امپراطور اکبر با ترکیب عناصر اسلامی و هندو شهر سلطنتی فاتح پور سیکری را اواخر دهه 1500 میلادی در 26 مایلی غرب اِگرا ساخت.

تاج محل

نامی ترین بنای معماری سبک مغول تاج محل، قطره اشکی بر چهر ابدیت، است که در سال 1648 توسط شاه جهان به یاد همسرمجبوبش ممتاز محل که در زمان تولد چهاردهین فرزند آنها درگذشت ساخته شده است. استفاده فراوان از سنگ های قیمتی و کمیت وسیع استفاده از مرمر سفید تقریبا این امپراطور را ورشکست کرد.
معماری ایرانی
یکی از اولین تمدنهایی که اسلام پس از ظهور خود با آن تماس حاصل کرد ایران باستان بود.

پایتخت ایران در قرن هفتم در سواحل شرقی دجله و فرات قرار داشت که به دلیل مجاورت با معماران اسلامی سنتها و شیوه های تأثیرپذیری معماری ایرانی از معماری اسلامی فراهم شد.
در حقیقت معماری اسلامی نیز وامدار معماری ایرانی است. برای مثال بغداد بر اساس نمونه های فیروزآبان در ایران ساخته شده است. مسجد جامع سامره از دیگر نمونه هایی است که عمارت مارپیچ آن براساس معماری ایرانی ساخته شده است که به برج شهر فیروزآباد شباهت دارد.

 

 

معماری غیرخطی , سازه ی غیرخطی

---

در دو دهه ی اخیر تعدادی از معماران نامی جهان به سبک خاصی از معماری معروف به معماری سیال یا غیر خطی روی آورده اند . فرم های این نوع معماری دارای سه مشخصه ی مشترک هستند :
*فرم توپولوژیک دارند .(توپولوژی شاخه ای از ریاضیات است که در مورد احجام و اشکال کلاسیک و خاصه غیر کلاسیک بحث می کند . توپولوژی بیان می کند سطوح غیر هندسی بصورت بداهی از همان سطوح شناخته شده ی مربع ; مثلث و امثال اینها ساخته شده است .)
**در این پروژه ها از ادوات الکتریکی بطور گسترده استفاده می شود به گونه ای که با ورود به داخل این سازه ها احساس حضور در دنیایی مجازی بر دیدگانمان سنگینی می کند و با تنها یک اشاره به دیوارها شاهد تصاویر مبهم و مختلفی مشابه آنچه در صفحات LCD دیده می شود هستیم.
***در طراحی همه ی این سازه ها از نرم افزار های انیمیشن ساز استفاده می شود شایان ذکر است بدون این برنامه ها طراحی ; ساخت و اجرای ساختمان غیرممکن است .

مسلما از لحاظ هنری فرم این معماری فریبنده و مقبول عام است و خود به تنهایی یک جاذبه ی توریستی یدک می کشد اماآنچه حایزاهمیت است زمان محدود استفاده ازاین زیباییست بعبارت دیگر نمی توان در این نوع سازه ها برای طولانی مدت احساس آرامش کرد . به هر حال این نوع معماری توانسته با زشتی و زیبایی توامان خود را عرضه کند .
این سازه ها معمولا به عنوان نمایشگاه موزه سالن اپرا فرودگاه و مانند اینها به جامعه ارایه می شود .


معماری غیر خطی چیست؟
از دهه ی 1990 میلادی شاهد بروز فرم های عجیب و غریب قارچی شکل معماری هستیم فرم هایی که معماری ساختار شکن در مقابل آن به اسباب بازی بچه گانه می ماند و حتی امروزه هم این سوال مطرح است که آیا معماری ساختارشکن هم معماری است؟
منتقدان معماری نظر خوشایندی به معماری غیر خطی ندارند و آن را سیب زمینی یامعماری آبکی می خوانند.بااین حال شاید هنوز خیلی زود باشد که بتوان از معماری غیرخطی به عنوان یک سبک درمعماری یاد کرد به احتمال زیاداین معماری تنها یک مد گذراست وطراحی وساخت آن به اندازه ای مشکل و پیچیده است که شاید نتوان در دراز مدت آن را ادامه داد .

غیر خطی بودن با کدام هندسه تعریف می شود؟
یک رویه ی غیرخطی اعم از رویه ایست که در راستای مختلف به شدت خمیدگی پیدا کرده است . ور رفتن با چنین اشکالی تنها به کمک برنامه های قدرتمند که اغلب هیچ ربطی به معماری ندارند امکان پذیر است . مثلا موزه ی بیلبایو با نرم افزار CATIA طراحی شده است در حالیکه این برنامه برای استفاده در صنایع هوا _فضا و مکانیک جامدات به بازار عرضه شده است .
در واقع خم ها و منحنی ها مدتها پیش از ظهور نرم افزار های رایانه ای در معماری معاصر وجود داشتند . مثلا فرودگاه نیویورک یا اپرای سیدنی بدون برنامه های کامپیوتری ساخته شده اند . بنابراین می توان آنها رامتفاوت با معماری غیر خطی دانست .خمها ی چشم نوازموجود در این ساختمان ها اولا تابع روابط خشک و غیر قابل انعطاف سازه ای بوده و ازقانون گرانش پیروی می کند ثانیا در هر یک از آنها نوعی ارتباط استعاره ای بین شکل پروزه و دنیایی که در آن زندگی می کنیم مشاهده می شود مانند "گل جزیره ی کشتی" در اپرای سیدنی یا "پرنده ی بلند پرواز" در فرودگاه نیویورک.این در حالیست که رویه های غیر خطی کاملا با مفاهیم معمول ساختمانی بیگانه اند . فرم های غیر خطی محتوای دقیق استعاری ندارند و مانند ابرهای آسمان اشکال متعدد مختلف در آن دیده می شود.

بنیان گذاران معماری غیر خطی
*پل ویریلیو (رییس مدرسه ی تخصصی معماری در پاریس) به نظر ویریلیو این نوع معماری کاملا در تضاد با فرمهای کلاسیک تقارن و روابط ثابت ازپیش تعیین شده است.پایه ی آن ایجادیک پوسته برای محافظت در برابراثرات خارجی است .
**مارکوس نوواک (استاد دانشگاه UCLA امریکا و از پیشگامان نظریه ی دنیای مجازی) عقیده دارد که این معماری باید آبگونه باشد. بنا بر این عبارت "معماری سیال" از 1985 میلادی تاویل یافت.معماری صرفانبایدنقش محافظ راایفاکندبلکه بایدبر اساس قوانین موجود در جهان پیرامون ما شکل وفرم خودراانتخاب کند .
***استفان پرلا
تقریبا در همان ایامی که نوواک مشغول بسط نظریه ی خود بود فیلسوف معروف استفان پرلا نظریه ی ابر سطح را مطرح کرد . این نظریه به دنیای مجازی به مثابه ی فضایی در کنار فضای واقعی نمی نگرد بلکه آن را بازتابی از یک کمیت متعالی می داند که بطور ذاتی در اشیای فیزیکی وجوددارد همان چیزی که حضور آن در معماری نیز بازتاب می یابد.برای تعریف این معماری ابر سطح گونه پرلا به جمله ای از تویوایتو معمار مشهور ژاپنی متوسل می شود :
"پیدایش فن آوری های مختلف ارتباطی به زندگی ما قدری سیالیت بخشیده است هر قدر معماری و فضای شهری بیشتر تحت تاثیر فن آوری ارتباطی قرار گیردتحرک و جنبش بیشتری در آنها ایجاد می شود ."

به هر حال معماری غیر خطی و فضای مفیدی که در داخل ساختمانها ی دارای این معماری ایجاد می شود حاصل تامل فراوان نیست بلکه به روشی نیمه خودکار و به کمک ماشین بوجود می آیند . شکل شبح گونه ی ساختمانهای دارای این معماری تعریف مشخصی را در ذهن تداعی نمی کند . معماران خلاق این معماری از اینکه به یک شی با دید ساختمانی برای زندگی کردن نگاه کنند بسیار فاصله دارند یعنی به جای ساماندهی فضا آن را در هم می ریزند . معماری غیر خطی بازتاب جهان اطراف ماست جهان لایه لایه ای که نقاط مختلف آن با فناوری ارتباط ازراه دور به هم متصل شده اند .

سازه ی غیر خطی
معماری غیر خطی در حال حاضر در دنیا وجود دارد با دقت در سیستم سازه ای این پروژه ها دریافت می شود که در اغلب موارد سازه ی بکار رفته با معماری هیچ سنخیتی(جور بودن) ندارد . سیستمهای سازه ای فعلی ( تیر و ستون ;سازه های خر پایی سازه های پوستی و کابلها )شاید در آینده ی نزدیک قادر به برآوردن نیاز های معماری غیر خطی نباشند دلیل این امر هم عدم تجانس بین این سیستمها با فرمهای پیچیده و توپولوژیک ساختمان های غیر خطی است . شاید بتوان فرم هایی را مشابه به آنچه در ساختمانها ی غیر خطی بکار می روند در طبیعت یافت ولی نمونه های طبیعی معمولادر اثر صلب بودن پایدارند در صورتیکه ساختمانهای غیر خطی بایستی تو خالی باشند و درعین حال فرم خود را حفظ کنند .

بنابراین درحرکت ازخارج به داخل یک حجم بایدبه گونه ای عمل شود که با استفاده از حداقل اعضای داخلی دست و پا گیر و مزاحم دید بصری و حداکثراعضا دررویه (اعم از اعضای گسسته مانند تیر و ستون یا اعضای پیوسته مانند پوسته ها)فرم نهایی ساختمان را ایجاد کرد . این مطلب می تواند موضوع تحقیق دانشمندان و مهندسان سازه قرار گیرد تا با ارایه ی ایده های جدید فاصله ی موجودبین معماری فعلی وعلم مهندسی سازه را برطرف سازد .

 

تحقیق در معماری گذشته ایران

---

تحقیق در معماری گذشته ایران- قسمت اول
تحقیق در معماری گذشته ایران
پیش از آنکه بحث اصلی را شروع کنم لازم است کلیاتی درباره معماری ایران بگویم . سپس درباره انتخاب موضوع در یک تحقیق معماری و منابع مورد نیاز به خصوص برای دانشجویان معماری مطالبی را توضیح میدهم .
امروز معماری سنتی ما در جهان شناخته شده است ولی تا نیم قرن پیش معماری ما ناشناخته بود . برای نمونه روش تحلیل و تفسیر مستشرقین از بناهای پیش از اسلام ما متفاوت با انچه امروزه مطرح می شود ، بود . بنایی مانند تخت جمشید و نظایر آن را در دسته بندی با بناهای سومر ، آکاد و آشور می دیدیم . به این ترتیب بناهای پش از اسلام ایران را نیز با بناهای دیگر کشورها در یک دسته قرار می دادند و حتی برخی نیز به دوره ای ازآن "معماری عربی" می گفتند . همانگونه که می دانید معماری ایرانی با معماری عربی بسیار متفاوت بوده است . البته این به معنی عدم پیشرفت معماری اعراب نیست زیرا در آن زمان کشورهایی چون مصر و شام دارای معماری غنی بوده اند . در شمال آفریقا نیز معماری مغرب که شامل دو بخش اسپانیا و مراکش میشود بسیار غنی بوده است .

یکی از مکاتب بزرگ معماری اسلامی هم از حیث پرکاری در آثار و هم از جهت تعداد بناهای ساخته شده و دامنه نفوذ گسترده آن که حوزه نفوذی از عراق کنونی ، هندوستان تا اندونزی داشته ، معماری ایران است . البته بعضی ]مانند پروفسور گالدیری [ نیز تاثیر معماری ایرانی را تا شمال آفرقا وحتی بعضی بناهای آندلس میدانند. برای اینکه از تاثیر معماری ایرانی و اسلامی بر معماری دیگر کشورها تصویری داشته باشیم کافی است که بعضی از کتب نوشته شده درباره معماری هند را ورقی بزنیم . هنگامی که از معماری پیش از اسلام ان به معماری پس از اسلام می رسیم ناگهان تغییرات اساسی در معماری آنها مشاهده می کنیم . از استوپه های یکنواخت ( به جای دخمه استوپه(استوپا) داشته اند ) به آثار علی گرد و تاج محل می رسیم تو گویی صبح میدمد و واقعا همه چیز تغییر می کند . من در اینجا قصد تنقید از معماری باستانی هند را ندارم زیرا د نوع خود با ارزش است و با دیدن همین معماری است که ما به تغییر و تحول در معماری پس از اسلام این کشور پی می بریم .

با وجود ویژگیهای معماری ایرانی ، متاسفانه تا کنون چیز در خوری درباره ان نوشته نشده است . گاهی من فکر می کنم شاید تاسفی نیز نداشته باشد ، شاید بدین گونه بهتر باشد زیرا امکان داشته است که بعضی از روی غرض درباره آن بنویسند همانگونه که شده است و شاید بعضی هم با عدم شناخت درباره آن مطالبی بنویسند . اما در حال تاسف بار این است که ما ایرانیان نتواسته ایم هیچ کاری در این زمینه انجام دهیم . من در حال حاضر تعداد زیادی جوانان را میشناسم که به معماری ایران علاقمند هستند . این جوانان بهتر است به بررسی معماری کشورمان بپردازند و واقعا با عشق بررسی کنند تا این معماری را خوب بشناسند و کار انها صرفا تکرار نظرات چند نویسنده غربی نباشد . البته همانگونه که بارها گفته ام و در ادامه نیز خواهم گفت بعضی از این نویسندگان غربی مانند مرحوم ماکسیم سیرو معماری ایران را خوب می شناختند و آنچه درباره معماری ایران نوشته اند فوق العاده است . اما از بعضی کارهای محققان دیگر بوی غرض به مشام می رسد و استناد به این نوع کارها چندان صحیح نیست .
آنچه که خود درباره معماری ایران انجام داده ام و به ان رسیده ام اینست که این معماری را باید دید ، باید در آن قدم زد و زندگی کرد . همانگونه که در بخش پیش گفتم من با توجه به اینکه نائینی یزدی هستم در شهر یزد با این آثار بزرگ شده ام . انها را تماشا می کردم و از دیدن قسمتهای مختلف ان لذت می بردم . از جمله مسجد جامع یزد که متاسفانه بخشهایی از آن مسجد را تخریب کرده بودند که با ارزشترین و قدیمی ترین بخشهای مسجد بود .بر روی مسجد بومسلمی یک شبستان جدید ساخته اند . این بنا (مانند مساجدی چون جامع اصفهان و اردستان ) در دوره های مختلف ساخته شده و دارای اثار متنوعی می باشد . آنچه که از این مسجد به جای مانده است به همت مرحوم وزیری ( رحمت الله ) باقی مانده است .این مرد بزرگوار چندین سال چه بر روی منبر و چه در بازار و دیگر جاها ، با خواهش و تمنا و گاهی با تندی کاری کرد که مسجد از ویرانی کامل نجات یابد ، وگرنه اینجا از مسجد جامع ورامین خراب تر بود . این قضیه را ، من که از کودکی در مسجد قدم می زدم به خوبی به خاطر دارم

 

 

 

 

آنچه باید در ساختن یک خانه بدانیم

 

 

آنچه باید در ساختن یک خانه بدانیم         

صفر مهاجری

 

*نوع، كميت و كيفيت مصالح

* باد بند ها

*تير و ستون هاي بتني

*يك بتن ايده آل

*شكل هندسي نقشه ساختمان

*ارتفاع ساختمان

*شرايط زمين محل احداث

*پي سازي

  *پيدايش ترك در ساختمان    

*موقعيت ترك

*حالتهاي ترك

* روش تعمير تركها

*تركهاي عميق

*ترك در تقاطع ديوار

* ترك در نعل درگاه

*پيوند در تركهاي عميق

          

 

 

مقاومت هر سازه در برابر زلزله به دو عامل اساسي بستگي دارد:                                                   

  يكي نوع ساخت سازه و به كارگيري اصول و قوانين مهندسي در طراحي و اجراي آن و ديگري بزرگي و قدرت زلزله
در سالهاي اخير از طريق رسانه هاي گروهي هر چند وقت يك بار خبري در مورد روش هاي ابداعي مهندسان سازه براي مقاوم سازي ساختمان ها يا ساخت سازه هاي مقاوم در برابر زلزله شنيده مي شود؛ شيوه هايي مثل قرار دادن ساختمان روي بلوك هاي لغزشي، حفر كانال هاي بسيار بزرگ در اطراف فونداسيون ها (پي ها)، معلق كردن ساختمان از زنجير(!)، آويزان كردن پاندول هاي بزرگ از سقف و.... نكته قابل تامل در مورد اين راهكارها، تقريبا غير عملي بودن آنها با توجه به وضعيت ساخت وساز در كشوري مثل ايران آنهم در مقياس وسيع است. البته نه تنها در ايران بلكه در اكثر كشورها اين كار تا حدود زيادي نشدني است و اگر هم قابليت اجرايي داشته باشند بسيار هزينه بر بوده، براي تمام ساختمان ها قابليت اجرايي ندارند. در كنار اين روش ها، كارهايي مثل استفاده از جدا سازها، ميرا كننده ها و جذب كننده هاي انرژي (قرار دادن فنرهاي پلاستيكي ويژه يك يا چند لايه در پي ساختمان) براي كاهش خسارات و تلفات، عملي تر به نظر مي رسد.

 

با توجه به توضيحات فوق، در حال حاضر بهترين راه حل يافتن شيوه هايي براي بهبود روند ساختمان سازي كنوني است. يعني با تغييراتي چند در روش هاي اجرايي و صد البته با انجام كارها بر اساس ضوابط و آئين نامه ها از ابتدا تا اتمام كار اجرايي پروژه ها، مي توان به نتايج بسيار بهتري دست يافت.
مقاومت هر سازه در برابر زلزله به دو عامل اساسي بستگي دارد:    يكي نوع ساخت سازه و به كارگيري اصول و قوانين مهندسي در طراحي و اجراي آن و ديگري بزرگي و قدرت زلزله.

 

*نوع، كميت و كيفيت مصالح
از اين ديدگاه ساختمان ها به طور كلي به چهار دسته ساختمان هاي فولادي، بتني، ساختمان هاي با مصالح بنايي (آجري) و ساختمان هاي چوبي تقسيم مي شوند. با توجه به كاربرد بيشتر و به روز بودن ساخت سازه هاي بتني و فولادي در عصر حاضر، قوانين موجود در زمينه ساخت اين دو نوع سازه را بيشتر مورد بحث و بررسي قرار مي دهيم. سازه هاي بتني و فولادي اگر براساس اصول مهندسي و ضوابط و آئين نامه هاي اجرايي موجود ساخته شوند، تفاوت آنچناني از نظر مقاومتي با هم ندارند. با يادآوري اين نكته كه، فولاد در برابر حرارت و مواد شيميايي نسبت به بتن مقاومت كمتري دارد (آتش سوزي و ذوب شدن، زنگ زدگي، پوسيدگي و...). در زلزله هر چه اعضاي سازه شكل پذيرتر و انعطاف پذيرتر باشند، خسارات مالي و جاني وارده كمتر خواهدبود. براي اين كار بهتر است از فولاد كم كربن، جوش پذير و داراي شكل پذيري بالا استفاده شود. البته صرفا فولادي بودن يك سازه تضميني بر مقاومت آن در برابر زمين لرزه نيست. به عنوان مثال برج 20 طبقه
Pinot Suarez كه يك برج فولادي بود در زلزله سال 1985 مكزيكوسيتي، كاملا فرو ريخت. بنابراين مقاومت بالاي سازه هاي فولادي مستلزم اجراي اتصالات و جوش ها و ساير مولفه هاي اجرايي آنها، به طور كاملا علمي و فني و بر اساس آئين نامه هاي ملي و بين المللي موجود است.

 

 

 

*باد بندها
در ساختمان هاي فولادي، بادبندها بعد از تير و ستون و در موقع زلزله و باد حتي مي توان گفت بيش از آنها داراي اهميتند و عامل بسيار مهمي براي مقاومت در برابر زلزله و بارهاي جانبي ديگرهستند. انواع باد بندهاي هم مركز و خارج از مركز، به اشكال مختلف vو v معكوس و ضربدري (X) مورد استفاده قرار مي گيرند. بادبندهاي X براي مقابله با باد كاربردي ترند تا در برابر زلزله و در برابر بارهاي متناوب از شكل پذيري كمتري برخوردارند، زيرا كه در اين نوع بادبندها در هنگام وارد شدن نيروهاي جانبي، همواره يك عضو مورب آن در كشش و ديگري در فشار است و اين باعث شكست آني يا اصطلاحا شكست ترد مي شود . طراحي و اجراي بادبندها بايد با نهايت دقت و بر اساس اصول و قوانين مهندسي خصوصا در مورد محل قرارگيري خود بادبندها، نوع و اندازه پروفيل مصرفي، مقدار و نوع و طول جوش ها، نوع درز جوش و... صورت گيرد.

 

*تير و ستون هاي بتني
بتن مسلح بتني است كه در آن براي مقاومت و شكل پذيري بيشتر در قديم از مواد و اليافي طبيعي مثل موي اسب، بز و در عصر حاضر از فولاد (اكثرا ميلگرد يا سيم هاي ضخيم و...) يا از الياف مصنوعي استفاده مي شود.                                                                                                                               

  در اجراي اين نوع اعضا رعايت نكات زير الزامي است:
بكار بردن ميزان آرماتور در حد مورد نياز طبق نقشه نه بيشتر و نه كمتر، فاصله گذاري مناسب بين آرماتورها، عدم استفاده از ميلگردها و مسلح كننده هاي زنگ زده و آغشته با گرد و خاك يا هر ماده ديگر، برس كشيدن آرماتورها قبل از بتن ريزي و تميز كردن آنها، استفاده از بتن با عيار (مثلا بتن با عيار 350

يعني بتني كه در هر متر مكعب آن كه در حدود 4/2 تن وزن دارد ميزان سيمان مصرفي 350 كيلوگرم است) سيمان خواسته شده طبق نقشه اجرايي، رعايت زمانبندي بتن ريزي، استفاده از سيمان با تيپ بندي متناسب با شرايط محيطي محل احداث سازه و نيز متناسب بامقاومت خواسته شده، استفاده از سنگدانه ها (شن و ماسه )با دانه بندي مناسب و درصد اختلاط صحيح و نهايتا استفاده از آب مناسب بتن ريزي. زيرا هر آبي كه املاح آن از حد طبيعي بيشتر يا كمتر باشد براي بتن ريزي مناسب نيست و بتن ساخته شده با آن مقاومت مطلوب را نخواهد داشت. بهترين آب براي ساخت بتن، آب آشاميدني و قابل شرب است.

 

 

*يك بتن ايده آل
بتن مصالحي است متشكل از سنگدانه (شن وماسه حدودا 70 درصد) و مابقي آب و سيمان است. بتن بعد از 28 روز به حدود 90 درصد از مقاومت نهايي خود
مي رسد و هر آن به مقاومت آن افزوده مي شود تا به مقاومت كامل خود برسد.
براي دستيابي به يك بتن ايده آل بايد نسبت آب به سيمان مناسب بوده، دانه بندي استاندارد و مقاومت و سختي كافي سنگدانه ها (شن وماسه) و مخلوط كردن آنها با نسبت هاي تعيين شده نيز بايد بر اساس
دستور العمل هاي موجود باشد. استفاده از نوع سيمان (تيپ 1،۲، ۳، 4،۵، ضد سولفات) متناسب با شرايط محيطي و مقاومت مورد نياز مهمترين عامل در كيفيت بتن است، متراكم كردن كامل و هواگيري بتن در هنگام بتن ريزي به كمك لرزاندن بتن در مدت زمان معين براي خروج آب و حباب اضافي بتن و جلوگيري از تخلل (حفره حفره شدن) بتن و در نتيجه كاهش مقاومت آن بعد از گيرش بتن نتيجه اي بي نقص را به همراه خواهد داشت.

*شكل هندسي نقشه ساختمان
يك سازه مقاوم در برابر زلزله داراي نقشه ساده، متقارن وبدون كشيدگي در سطح(پلان) و ارتفاع (نما و مقاطع عرضي) است؛ چنين سازه اي داراي توزيع مقاومت يكنواخت و پيوسته بوده، در برابر زلزله
مقاوم تر است. هرچه نقشه يك ساختمان ساده تر باشد، باعث قدرت بيشتر مهندسان در درك رفتار لرزه اي سازه از يك طرف و از جهت ديگركسب اطلاعات بيشتري از رفتار ديناميكي (حركتي) اتصالات آن مي شود. بهترين شكل پلان به صورت مربع يا اشكال منظم هندسي نزديك به آن (مثلا مستطيلي) است. نقشه هاي دايره اي هم مناسبند. نقشه هايي كه شماي كلي آنها بصورت (L - صليبي - U - H -T) هستند، نامناسب بوده، محاسبات اين سازه ها كه داراي نقشه هاي كشيده هستند، پيچيده تر از ديگر ساختمان هاست ..و حتما باید از درز زلزله استفاده شود

 

*ارتفاع ساختمان
نسبت ارتفاع (h ) به عرض (b) ساختمان نبايد از 4 تجاوز كند. اگر اين نسبت بين 4 تا 6 باشد حالت بحراني داشته، هر چه اين نسبت بيشتر شود احتمال واژگوني و از جا كنده شدن ساختمان وجود دارد. حتي الامكان بايد سعي شود كه تمام طبقات داراي ارتفاع يكسان و يكنواخت بوده و در ساختمان طبقات با ارتفاع غير معمول كوتاه يا بلند نداشته باشيم. پرهيز از داشتن
تراز هاي دو قسمتي در ساختمان و ساخت باز شوها در ديافراگم ها (منظور از ديافراگم صفحه اي است فرضي كه نقاط مقاوم را به هم متصل مي كند تا به صورت يكپارچه عمل كرده و در برابر نيروها مقاومت كنند. عمده ترين ديافراگم ها در ساختمان ها سقف طبقات هستند كه باعث عملكرد همزمان و هم جهت تير ها و ستون ها و به طور كلي عمل كردن همزمان تمام اجزاي طبقه و نهايتا كل سازه مي شوند) نيز امري ضروري است.

 

 

*شرايط زمين محل احداث
اگر ناگزير به ساخت در يك زمين با نقشه نامنظم باشيم، با ايجاد درز انقطاع (جدا كننده) با عرض مناسب پلان را به شكل هاي منظم هندسي تقسيم مي كنيم تا هم اجرا راحت و اصولي تر باشد و هم ازضربه زدن ساختمان هاي مجاور به همديگر در هنگام زلزله جلوگيري شود. دوري از احداث سازه روي سطوح شيب دار يا تپه ها، از مواردي است كه مي تواند ما را به ساخت سازه اي مقاوم رهنمون شود. البته ساخت وساز در اينگونه مكان ها هم ضوابط خاص خود را دارد ‍؛ از جمله قرار دادن عناصر مقاوم مركز سختي در پايين شيب.

*پي سازي
اجراي فونداسيون ساختمان بايد به طور كاملا فني و دقيق روي زمين با مقاومت كافي و كنترل شده، باخاك كاملا متراكم و داراي دانه بندي و جنس مطلوب باشد، تا احيانا مسئله نشست و لغزش در پي رخ ندهد. به جرات مي توان گفت كه خرابي در فونداسيون ساختمان ها، همواره به سبب گسيختگي خاك زير آن صورت
مي گيرد و واژگوني در اثر بلندشدن پي بندرت پيش مي آيد.در انتها، شايان ذكر اينكه، اگرچه ممكن است براي مالكان ،پيمانكاران ، سازندگان و شركت هاي بيمه از نظر هزينه هاي اجرايي، تفاوت چنداني بين فروريختن كامل يا آسيب ديدگي جزئي سازه وجود نداشته باشد كه منجر به عدم كارايي آن شده كه نياز به تخريب كامل و جايگزيني داشته باشد، ولي براي ساكنان ساختمان ها اين تفاوت بسيار حياتي و در واقع مرز بين زندگي و مرگ است.
بنابراين، رعايت نكات فوق هر چندكه نتواند مانع آسيب ديدگي جزئي ساختمان ها شود ولي، اگر از تخريب صد در صد آنها جلوگيري كند، در اين صورت بازهم در كارمان موفق بوده ايم و تا حدودي به اهدافمان رسيده ايم.... ولي مسلم بدانيد كه، در پيش گرفتن مسير رعايت قوانين و مقررات و بندهاي آئين نامه هاي اجرايي به يك جا ختم مي شود و آن جايي است كه با ساخت سازه هاي مقاوم در برابر زمين لرزه و ساير نيروهاي خارجي و داخلي وارد بر ساختمان ها، تلفات و خسارات جاني و مالي، تا حد بسيار زيادي كاهش پيدا خواهد كرد...

 

  *پيدايش ترك در ساختمان                 

افت پي بر اثر عواملي همچون رطوبت و فشارهاي وارده از طبقات ، بي مقاومتي خاك و عملكردهاي آن پيش مي آيد . همچنين نوع مصالح مصرفي و اجراي غيرفني ، سبب نشستهاي پي مي شود . در مجموع ، بر اثر حركات زمين ، اسكلت بنا حركت مي كند و شكستهاي مختلف كه شامل تركهاي عميق و يا معمولي و در مواردي به شكل مويي است ، نمايان مي شود.   

 

 

 

 

         

*موقعيت ترك : 

تركهاي عميق :                                                                                                        

 اين تركها گاهي به طور دائمي به وجود مي آيد و دليل آن نشست مرتب پي است كه در اين صورت ، بودن ساكنان در ساختمان خطرناك است

تركهاي ثابت : معمولا پس از نشست پي ، تحرك ساختمان كم مي شود. اين پديده بر اثر قطع رطوبت و فشرده شدن سطح زير پيش مي ايد. در نتيجه ، شكست و افت ديوارها و اسكلت بنا نيز متوقف ، و حالت ترك ثابت مي شود.

موي تركهاي معمولي : اين تركها در اثر افتهاي كوچك در اسكلت بنا و به واسطه نيروها و در مواردي به علت نوع مصالح اندود به وجود مي ايند. رطوبت ، انقباض و انبساط حاصله در مقابل خشك شدن سطوح مرطوب ، باعث ايجاد تركهاي مويي مي شود.

*حالتهاي ترك :

ترك را به شكلهاي مختلف مي توان آزمايش كرد. نوع خطرناك و بدون خطر آنها را به شكلهاي زير   مي توان شناسايي كرد:

الف) بند دوقسمت ديوار را كه بر اثر تركهاي عميق از يكديگر جدا شده اند ، با گچ دستي طوري كف كش مي كنيم كه ملات فقط دو قسمت جدا شده را پوشش دهد ؛ يعني در تركها نفوذ نكند

پس از خودگيري و خشك شدن ملات گچ ، چنانچه از ديوار جدا شود ، اسكلت در حال نشست و افت

 كامل است كه بايد در مورد آن با احتياط رفتار كرد.

ب) در موارد ذكر شده در بالا ، مي توان روي ترك دو قسمت جدا شده ديوار را نوار كاغذي از جنس كاهي نازك به ابعاد 30*3 سانتيمتر به شكل ضربدر (*) با پونز نصب كرد. چنانچه كاغذ پاره شود ، شكست و نشست در ساختمان بسيار خطرناك مي باشد. در اين صورت ، ساختمان بايد از سكنه خالي شود.

ج) در نشستهاي خطرناك ، كلاف پنجره بر اثر نيروي فشار ، اهرم و دفرمه مي شود . به علت بالا بودن

 ضريب شكنندگي ، شيشه پنجره ها ترك مي خورند و مي شكنند.

 د) در افتهاي مداوم پي و مواقع سكوت ، صداهاي "تك تك " كه حاصل ترك مصالح و بويژه اجركاري

 است ، شنيده مي شود.

* روش تعمير تركها:

همانطور كه گفتيم ، بر اثر نشست ، تركهايي به وجود مي آيد كه برخي از آنها مويين و ريز هسنتد .

 با خالي كردن اطراف آنها و با " كشته كشي " و كشيدن پنبه آب روي سطوح تركهاي مويين آنها گرفته و

 آماده نقاشي مي شوند.     

                                                          

* تركهاي نيمه عميق :

بر اثر حركت پذيري سقف توفال كه از انقباض و انبساط رطوبت و حرارت حاصل مي شوند . تركهايي به وجود مي آيد . اين تركها را با نوك كاردك و ماله خالي مي كنيم و پس از " آماده كشي " و پرداخت  كشته و پنبه زني ، تركها را مي گيريم و آماده نقاشي ميكنيم.

*تركهاي عميق :

اطراف ترك را با تيشه مي تراشيم و سپس درز آن را كاملا خالي مي كنيم. كاربردن گچ دستي و كف كش كردن ، درون ترك را پر و سطح آن را با گچ آماده صاف مي كنيم . سپس با گچ كشته و پنبه اب ،  سوح آن را كاملا پرداخت و آماده نقاشي مي كنيم.

توجه شود : چون سطح كشته كشي در بعد بيشتري انجام مي شود تا خطر كپ كردن به وجود نيايد ، بابد اصولي را به كاربرد تا سطح ترك از اطراف به شكل پخ از گچكاري و اندود برداشته شود تا عمق ترك در سطحي عريض پيوند شود. به اين عمل اصطلاحا " پرداخت كردن ، كشته و همسطح كردن با زمينه  در گچكاري قديمي " مي گويند.

 *ترك در تقاطع ديوار :

ديوارها بر اثر نداشتن پيوند با هشت گير ترك مي خورند . در مواقعي نشست و شكست ديوارها ، تركها كاملا باز و رويت مي شوند . در بعضي موارد ، اين تركها بسيار عميق هستند ؛ به طوري كه   مي توان دست را در درون آنها حركت داد . در اين حالت ، چنين عمل مي كنيم :

1- سطح ترك را از دو طرف كاملا با تيشه مي تراشيم ، و پس از جارو ، سطوح آن را كاملا مرطوب     مي كنيم .

2- چنانچه لازم باشد ، كنارهاي ترك را با قلم و چكش چند سانتيمتر بازتر مي كنيم تا نشست گچ با  عمق بيشتري انجام شود.

3- ملات گچ تيزون را شلاقي در درون ترك مي كوبيم تا سطح ترك كاملا پر شود.

4- پس از پر كردن ترك به شكل سرتاسري و كف كش كردن گچ تيزون ، اندود گچ و خاك را اجرا مي  كنيم.

5- در صورت نياز ، ترك را شمشه گيري مي كنيم تا در سطح گچكاري يكنواختي به وجود آيد.

6- با گچ آماده و سپس گچ كشته ، سطح اندود را " سفيدكاري" مي كنيم و با پنبه آب زدن براي   

 پرداخت ، گچكاري را خاتمه مي دهيم.

توجه شود: چنانچه در محل تقاطع ديوار ديوار ابزار گرد زده شود ، يعني ماهيچه به وجود آيد ، ترك مجددي پيش نخواهد آمد .

* ترك در نعل درگاه :

به علتهاي زير ، نعل درگاه و سوح زير آن مي شكنند :  

الف) در اثر نشست ستون زير نعل درگاه ، به علت اهرم شدن آن ، برش افقي به وجود آيد.

ب) برشهاي عمودي به خاطر وجود پيوند و اثر نيروهاي فشاري در امتداد تير نعل درگاه و برشهاي طولي بعد از مقدار گير نعل درگاه به وجود مي آيد كه در هر دو حالت ، جداره تركها را مي تراشيم ، باز مي كنيم و سپس گرد آن را مي گيريم . بهد ، محل مرطوب شده را با اصطلاحا گچ تيزون ( زودگير) پر مي كنيم و زمينه را با كشته كشي آماده مي سازيم و سپس تركها را به ترتيب ترميم و تعمير مي كنيم.           

 *پيوند در تركهاي عميق :

چنانچه ترك عميق باشد ، رجهاي بريده شده را از دو طرف به اندازه يك نيمه ، خالي مي كنيم و با به كاربردن ملات مرغوب و اجرهاي راسته مقاوم ، سطح ترك را در عزض ديوار با رعايت پيوند ، كامل مي گيريم و سپس مبادرت به اندودكاري مي كنيم. در اين صورت ، اثر ترك كلي محو مي شود. در

بعضي موارد ترك به حدي است كه از بيرون نور و اشيا قابل رويت مي شود .

به طور مسلم ، اين ترك و شكست و نشست از پي شروع مي شود و تا بالاترين قسمت ساختمان ادامه مي يابد كه براي تعمير ان ، به اينصورت عمل مي كنيم : مسير ترك را در كفسازي دنبال مي كنيم و با برداشتن كفسازي به پي مي رسيم . تعمير از پي شروع مي شود . پاز كرسي چيني ، جداره ترك را جهت به وجود آوردن پيوند خالي مي كنيم . پس از بنايي ترك مذكور ، در عمق ديوار اندود و سفيدكاري انجام مي دهيم.  

رفع ترك اطراف ستونهاي فلزي :   در اجراي اسكلت فلزي كنار ستون فلزي ، هر 60 سانتيمتر ، ميلگرد با برگشت به صورت L خوابيده به نام علمي كيليبس به معناي گيره ، چفت و بست ، پهلو گرفتن و سفت كردن است . آهنگر اسكلت ساز آن را اصطلاحا كلمس مي گويد . حدودا به قطر نمره 16 ميليمتر و به طول 50 سانتيمتر و برگشت ( گونيا زاويه 90 درجه ) حدود 12 سانتيمتر پاجوش به قطر كافي اتصال مي شود. اين اجرا ديوار آجري را با ستون فلزي به طور اصولي پيوند و اتصال مي دهد. اجراي اصولي اين روش يه اين شرح است كه كيليپس زا به دو ستون مقابل و در راستاي يكديگر جوش مي دهيم . سپس ، با ميلگرد راستاي هم قطر و با رعايت اورلپ به دو كيليپس جوش مي دهيم . توجه گردد كه چنانچه فاصله دو ستون فلزي مقابل از 3 متر بيشتر باشد ، بايد از وجود وادار ، فلزي مانند سپري جهت نصب بين دو ستون استفاده كنيم. سپس ، كيليپس گذاري بين ستونها و وادار را در راستاي يكديگر انجام دهيم . بهد هم سفتكاري ديوار را اجرا كنيم. باز هم توجه گردد كه چنانچه فاصله تير زيرين و تير فوقاني در قاب ، مرتفع و بيشتر از ارتفاع 3 متر باشد ، بايد از وجود تير فرعي غير باربري مانند نبشي استفاده كنيم . به طور مسلم ، اتصال تير فرعي با وادار و اجراي كليپس گذاري در مجموعه ذكر شده ، سفتكاري را با اسكلت فلزي كاملا درگير مي سازد. با اين روش اولا وجود تركها در موقع نشست از بين خواهد رفت ؛ ثانيا در مقابل زلزله و تحركات زمين ، ديوارهاي ساختمان و به خصوص ديوارهاي خارجي نگهداري مي شوند

  براي تعمير چنين عمل مي كنيم :

1- سطح اندود رويه ، آستر روي ستون و دو ديوار متصل به ستون فلزي را به عرض 100 سانتيمتر و در

 شرايط محدود حتي به عرضي كمتر ، جمع اوري مي كنيم .

2- به فاصله و ارتفاع هر 60 سانتيمتر از ذدو ديوار ، كناره ستون را در يك رج افقي به اندازه 50

 سانتيمتر خالي مي كنيم.   

3- عمل كليپس گذاري را در دو رج خالي شده با ستون فلزي از ميلگرد حداقل نمره 16 با جوش

 مطمئن و كافي انجام مي دهيم.

4- محل خالي را با ملات مرغوب و آجر نيم لايي آبخور به طور اصولي انجام مي دهيم تا شكاف گرفته

 شود.

5- پس از جارو زدن سطح تراشيده شده و آب پاشيدن به ان ، ميخ سر كج را به فاصله هر 25 سانتيمتر طوري مي كوبيم كه 5/1 سانتيمتر با سطح ستون و سفتكاري فاصله داشته باشد.

 

6- توري گالوانيزه به عرض 80 سانتيمتر را توسط سيم آرماتور بندي با قلاب مطمئن و محكم به ميخهاي

 سركج مي بنديم .

7- اندود آستر را طوري انجام مي دهيم كه توري در وسط ملات قرار گيرد و اندود را مسلح سازد.

8- پس از آستر ، عمل سفيدكاري و لكه گيري و سپس رنگ و روغن را انجام مي دهيم.

با اين روشهايي كه در بالا توضيح دادم چنانچه نشست به وجود آيد ، ديگر ترك در كناره ستون فلزي به

وجود نخواهد آمد.

 تغییر دكوراسیون تغییر فصل

      وقتی تصمیم می گیرید دكوراسیون منزل را تغییر دهید بی تردید باید به عوامل و عناصر متعددی در یك اتاق بیندیشید و برنامه ریزی قابل اجرا و مناسبی جهت مقابله با محدودیت های گوناگونی كه در برابر  شما وجود دارند داشته  باشید علاوه بر  یافتن  راه حلی عملی برای هر یك از موانع باید  در  فكر هماهنگی  و رابطه صحیحی میان این  راه حل ها نیز باشید تا در آخر، نتیجه كار شما مجموعه ای درهم، شلوغ و ناهمگون نباشد. از این رو از زمان و انرژی كه شما جهت برنامه ریزی اولیه برای تغییر دكوراسیون یك اتاق صرف می كنید  پشیمان نخواهید شد.
          مخارج مادی و همچنین محدودیت های ناشی از ویژگی های معماری یك اتاق اغلب دو محدودیت اصلی در تغییر دكوراسیون محسوب می شوند. محدودبودن بودجه گرچه مانعی در جهت انتخاب بسیاری از وسایل و روش های  تغییر دكوراسیو ن است  اما از آن جا كه شما را به فكر وامی دارد تا به راه حل های كمی دور از ذهن تر نیز بیندیشید  خود  می تواند  بخشی از لذت ایجاد این تغییرات در منزل باشند زمانی كه شما مبلغ  مشخصی را به  عنوان بودجه  مورد نظر برای اجرای تغییرات دكوراسیونی منزلتان در نظر می گیرید لازم است این بودجه را میان عوامل مختلفی كه قرار است تعویض شوند و یا به شكلی تغییر یابند تقسیم كنید و به راههایی بیندیشید كه از بودجه موردنظر به بهترین شكل و بیشترین میزان بهره ببرند                                  

یكی دیگر از عوامل ثابت و تاثیر گذار در دكوراسیون ویژگی های معماری غیرقابل تغییر اتاق و میزان نورگیری آن است به عنوان مثال بزرگی و كوچكی یك اتاق و یا نورگیری خوب یا تاریكی آن ویژگی هایی هستند كه به راحتی قابل تغییر نیستند و شما فقط می توانید با انتخاب صحیح رنگ ها و سایر لوازم دكوراسیونی تاثیرات بصری بر روی آنها داشته باشید.
در تصاویر اتاقی را قبل از تغییرات دكوراسیونی چشمگیرآن ملاحظه می كنید كه پس از تغییرات نمایی كاملاً متفاوت یافته است. در این فضا كه به عنوان اتاق نشیمن مورد استفاده قرار می گیرد علاوه بر مبلمان راحتی و تلویزیون یك جعبه محتوی  اسباب بازی  هم جای گرفته است. مبلمان اتاق با پارچه صورتی پررنگ پوشانده شده است و پنجره نیز پرده  ای از همان پارچه دارد.
پنجره كوتاه چهارگوش در فرورفتگی دیوار قرار گرفته است و در این فرورفتگی یك مبل و ... یک جعبه محتوی اسباب بازی جای داده شده اند. رنگ كرم دیوارها در كنار موكت سبز تیره و مبلمان صورتی تركیبی كسالت آور یافته اند                                                                                         .

طراح پیش از هرچیز رنگ دیوارها را به زرد روشن و كفپوش موكت را به كفپوش چوبی تغییر داده است. انواع سایه های رنگ زرد،رنگی مناسب برای پوشش دیوار در اغلب فضاهای منزل هستند. زیرا این رنگ از انرژی و شادابی خاصی  بهره مند است كه  حتی تاریك ترین و كسالت آورترین اتاق ها را نیز روشن و پرانرژی می كند ضمن آن كه به فضا  گرمی و صمیمیت می بخشند   .
شومینه در این جا با رنگ تیره رنگ آمیزی شده است و با تعدادی شمع و یك گلدان گل سبز زینت یافته و به كانون توجهی در اتاق تبدیل شده است. پركردن شومینه با برگ های سبز طبیعی یا مصنوعی و یا انواع شمع از روش  های مناسب استفاده تزیینی از شومینه در فصل گرماست. در دو طرف شومینه دیوار كمی عقب نشینی دارد كه طراح به بهترین شكل از آنها سود برده است و با ساخت و نصب جعبه های چوبی در این بخش از دیوار فضای كافی و مناسب را جهت به نمایش گذاشتن وسایل دكوراسیونی ظریف كه باید از محوطه بازی بچه ها دور باشند تامین كرده است. علاوه بر این وسایل جعبه های چوبی تلویزیون را نیز در خود جای داده اند این جعبه ها در اندازه های متفاوت و از چوب MDF ساخته شده اند و با رنگ كرم رنگ آمیزی شده  اند (با ارتفاع میان ۳۰ تا ۶۰ سانتی متر) و سپس بدون رعایت ترتیب خاص و قرینه ای در فرورفتگی دیوار در دو سوی شومینه نصب شده اند ترتیب غیرمنظم این جعبه ها در دو طرف شومینه نوعی بافت و جذابیت بصری بر روی این بخش از دیوار ایجاد می كند و خطوط صاف  و هندسی این جعبه ها نمایی مدرن به اتاق می بخشد                                               .

یك جعبه دیگر از MDF با ابعادی به اندازه عقب نشینی دیوار در محل قرارگرفتن پنجره ساخته شده است این جعبه نه تنها اسباب بازی های كودكان را در خود جای داده بلكه با یك تشك ابری و چند كوسن به یك نیمكت دو نفره تبدیل شده است كه ضمن افزایش جای نشستن در اتاق اسباب بازی ها را نیز به روشی هوشمندانه در خود پنهان كرده است. تشك ابری به در جعبه چوبی چسبانده شده است تا هنگامی كه در جعبه باز و بسته می شود از آن جدا نشود.
مبلمان راحتی قبلی با تعویض روكش نمایی جدید یافته است. در بسیاری از موارد اگر ساختمان چوبی یا فلزی مبلمان شما هنوز محكم و سالم است تنها با عوض كردن پارچه روكش آن می توانید صاحب مبلمانی نو و جدید شوید و نیازی نیست با صرف هزینه بیشتر كل مبلمان را عوض كنید. ممكن است حتی روكش مبل را به صورتی بدوزید كه مثل پیراهن مبل از آن جدا شود و به راحتی شسته و تمیز شود. به خصوص این ویژگی برای مبل هایی كه روكش روشن دارند راهكاری مناسب و كارآمد است. در این جا روكش كرم رنگ ساده برای مبلمان انتخاب شده است كه با فضای روشن اتاق هماهنگی كامل دارد. میز دو طبقه وسط اتاق نیز با تغییر كوچكی در میان اتاق جای داده شده است. طبقه پایین نیز بریده شده و به جای آن دو لوله فلزی نقره ای رنگ به صورت متقاطع در زیر میز نصب شده اند. رنگ میز هم به آن بافتی شبیه سنگ بخشیده است. این بافت در جاشمعی های روی میز و همچنین قاب های چوبی نصب شده به دیوار تكرار شده است.
برای پوشش پنجره ها به جای پرده های بلند و معمولی كه نصبشان بر روی پنجره های زاویه دار با فرم پنجره این اتاق مشكل است از سایبان یا شبد استفاده شده است كه تنها روی قاب پنجره را می پوشانند. انتخاب سایبان به جای پرده امكان نشستن و استفاده از نیمكت داخل فرورفتگی پنجره را نیز فراهم می كند ضمن آن كه نمایی مدرن به اتاق  می بخشد. چنان كه ملاحظه می كنید بیشترین تاثیر گذاری در این تغییر دكوراسیون شامل تغییر رنگ كلی اتاق و مجموعه رنگی به كار رفته در آن است همچنین با یك برنامه ریزی صحیح بدون صرف هزینه بسیار زیاد از ویژگی های غیرقابل تغییر اتاق مانند عقب نشینی دیوارها به بهترین نحو استفاده شده و آنها را به ویژگی های چشمگیر اتاق                                                                   

 

 

 

هتل به چه جایی گفته میشود؟

 

ُتِل یا مهمانخانه نوعی مکان مسکونی اجاره‌ای است که معمولاً برای مدت کوتاه به افراد اجاره داده می‌شود. هتل‌ها از امکانات اقامتی و گردشگری شهرها به حساب می‌آیند و بیشتر مورد استفاده مسافران و گردشگران قرار می‌گیرند. هتل‌ها دارای تعداد زیادی اتاق هستند که گاه به چند صد اتاق می‌رسد. علاوه بر اتاق‌ها و سوئیت‌های اقامتی، هتل‌ها دارای امکانات جنبی گوناگونی هستند. رستوران، استخر شنا، کافی شاپ و سالن اجتماعات نمونه‌هایی از امکانات هتل‌ها هستند.

 معمولا مشتریان هتل در اتاقها و سوئیت هایی که دارای تخت خواب، توالت و حمام مجزا هستند ساکن می‌شوند. اتاقهای یک تخته و دوتخته مشتریان بیشتری دارند.

 هتل hotel از واژه فرانسوی hôtel گرفته شده است که خود برگرفته از hôte به معنای میزبان است. hôtel در فرانسه اشاره به ساختمانی می‌کند که بازدید کننده زیادی داشته باشد. اما با ورود این واژه به زبان انگلیسی و سپس گسترش آن به سایر زبانها، معنای کاربردی هتل دگرگون شده و امروزه به نوع خاصی از مکانهای اقامتی برای مسافران اطلاق می‌شود

 

 

مطالبى که مسافر هنگام استقرار در هتل باید از آن آگاه باشد

 

 

وقتى مسافرى وارد شهرى مى شود و درهتلى سکونت اختیار مى کند سؤالاتى به شرح زیر را پیش رو خواهدداشت :

 

 نحوه آشنائی با اماکن متبرکه ، موزه ها، ییلاقها، آثار تاریخى، پارکها وگردشگاهها،کتابخانه هاى مهم و غیره  

نحوه دریافت اطلاعات لازم در مورد نشانى، فاصله و وسیله ایاب و ذهاب جهت بازدید از محلهاى مذکور

فاصله هتل تا فرودگاه و یا ایستگاه راه آهن و زمان لازم براى ایاب و ذهاب

به چه طریقى مى توان براى گردش در شهر یا رفتن به جاهاى دیدنى اتومبیل کرایه کرد

طرز کار و استفاده از دستگاه تهویه مطبوع

برق هتل چند ولت است ؟

طرز کار کلید هاى تهویه چگونه است ؟

ساعت کار رستوران و سایر قسمتها ى هتل (به طور دقیق)

امانت را به کجا باید سپرد و رسید گرفت ؟

آب دستشویى، آشامیدنى است یا خیر ؟

ساعت تخلیه اتاق یا (Check out) چه موقعى است ؟

پیشخدمت را به چه وسیله مى توان احضار کرد (تلفن یا زنگ )؟

در صورتى که اتاق تلویزیون دارد چه ساعتى برنامه خواهد داشت ؟

زمان لازم براى شستشوى لباسهاى کثیف و برگردانیدن مجدد آنها چقدر است ؟

آیا ورود سگ و یا سایر حیوانات خانگی به هتل ممنوع است ؟

در چه بخش هائی از هتل ورود کودکان ممنوع می باشد ؟

آیا می توان غذا و یا نوشیدنی را از بیرون به داخل اتاق ها برد ؟

معمولاً در هتل ها کلیه اطلاعات عمومى مربوط به شهر و حتى کشور مقصد ، راهنمای هتل و . . . در پوشه میهمان یا در دفترچه یا جزوه یا مجموعه اى تهیه و چاپ گردیده و دراتاق مسافران گذاشته شده است تا به پرسشهاى انفرادى و تضییع وقت نیاز نباشد .

در هتلها، علاوه براطلاعاتى که ذکر شد ، بروشورهایى نیز به زبانهاى انگلیسى و فارسى ، یا زبانهاى دیگر وجود دارند که در آنها نقاط دیدنى شهر ، تلفن هاى ضرورى مثل اطلاعات تلفن ،کنسولگرى ها ، فرودگاه و راه آهن ، نرخ تاکسى در شهر، داروخانه هاى شبانه روزى ، بیمارستان و وسایل و لوازم معروف شهر چاپ شده است . معمولاً در این بروشورها نقشه شهر وجود دارد و در این نقشه ها ، محل هتل مشخص شده و جاى کنسولگریها، بیمارستانها، بانکها، پست، راه آهن و فرودگاه نیز مشخص شده است. اماکن تفریحى شهر یا هتل و نوع تفریحات آن مثل استخر، گلف ، تنیس و غیره نیز در آن دیده می شود.

توصیه مهم :

در بدو ورود به هتل نسبت به دریافت کارت ویزیت هتل اقدام نمائید تا در موارد خاص نظیر بیماری ، تصادف ، گم شدن و . .  با ارائه آن به پلیس یا هر شخص دیگری که قصد کمک به شمارا دارد بدون نیاز به دانستن زبان خارجی به هتل انتقال یابید .

استفاده از اقلام موجود در مینی بار اتاق (یخچال) دارای هزینه اضافی است و می بایست این هزینه راساً توسط مسافر پرداخت گردد.ضمناً ذکر این نکته ضروری است که درصورت مصرف اقلام مورد اشاره هزینه های آن با چند برابر قیمت واقعی از مسافر دریافت خواهد شد .

استفاده از تلفن هتل برای مکالمات بین المللی بسیار گران است و درصورت استفاده از آن هزینه مربوطه تا چند برابر تعرفه واقعی از مسافر دریافت می گردد.این هزینه نیز می بایست راساً توسط مسافر پرداخت شود .

پرداخت انعام (Tip ) به بعضی از افرادی که در طول مسافرت به شما سرویس می دهند مثل باربر هتل ، معمول و مرسوم بوده و شایسته است نسبت به رعایت این مهم تلاش نمائید .

در ارتباط با تبدیل دلار و یا هرنوع ارز متداول در بازار جهانی به پول جاری کشور مقصد به این نکته مهم باید توجه داشت که معمولاً تبدیل ارز در هتل ها مقرون به صرفه نیست چراکه این تبدیل همیشه براساس نرخ برابری ارز در هنگام تبدیل محاسبه نمی گردد . بنابراین توصیه می شود ارز مورد نیاز را خود از صرافی ها تامین نمائید .